Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO258

Anlatıyı dönüştürmek: psikoz riskinin olumlu yeniden çerçevelenmesi damgalanmayı azaltır ve yardım aramayı destekler. Deneysel simüle geri bildirim çalışmalarından kanıtlar

TRANSFORMING THE NARRATIVE: POSITIVE REFRAMING OF PSYCHOSIS RISK REDUCES STIGMA AND PROMOTES HELP-SEEKING. EVIDENCE FROM EXPERIMENTAL SIMULATED FEEDBACK STUDIES.

Psikoz riskinin, bozulmaya değil kalan sağlıklı yetilerin korunmasına odaklanan olumlu bir çerçeveyle aktarılması damgalanmayı ve sıkıntıyı azaltmakta, yardım arama isteğini artırmaktadır.

Çalışmanın amacı psikoz riskinin (psychosis risk, PR) bildirilmesinde, risk odaklı geleneksel dile karşı kalan sağlıklı yetileri vurgulayan olumlu yeniden çerçevelemenin (positive reframing) etkilerini sınamaktır; bu gereksinim, PR tanımlanan kişilerin yaklaşık %30'unun tam psikoza geçmesi, %70'inin ise gerçekleşmesi olası olmayan bir tanı gölgesinde kalmasıyla gerekçelendirilmiştir. Kuramsal çerçeve Tversky ve Kahneman'ın (1981) çerçeveleme etkisi ile Beck'in (1979) bilişsel yeniden yapılandırma yaklaşımına dayandırılmıştır. Beş deneysel çalışmada, klinik içeriği aynı olup yalnız çerçevelemesi farklı olan videoya kaydedilmiş iki simüle geri bildirim oturumu karşılaştırılmıştır. Katılımcılar 148 klinisyen (Çalışma 1 ve 2), genel popülasyondan toplanan ve hem Yahudi hem Arap bireyleri içeren 108 ergen (Çalışma 3 ve 4) ve 40'tan fazla ebeveyn ergen ikilisidir (Çalışma 5, sürüyor); ölçümler çerçevelemenin algılanan etkisine yönelik özel bir soru formu, damgalanma ve sosyal mesafe için Atıf Soru Formu (Attribution Questionnaire-9, AQ-9) ve Sosyal Mesafe Ölçeği (Social Distance Scale, SDS), prodromal belirtiler için Kısa Prodromal Soru Formu (Prodromal Questionnaire-Brief, PQ-B) olmuştur. Olumlu çerçeveleme, başlangıç sıkıntı düzeyinden bağımsız olarak daha az damgalayıcı ve daha az kaygı uyandırıcı bulunmuş, umut ve yardım aramayı desteklemiştir (Çalışma 1, 3 ve 5). Prodromal belirti düzeyinden bağımsız olarak sosyal damgalanmayı, sosyal mesafe isteğini ve tehlikelilik algısını azaltmış (Çalışma 2, 4 ve 5); etkiler erkek ve Arap katılımcılarda daha güçlü bulunmuş, grup içi desenli Çalışma 5'in ön bulgularında olumlu çerçevelemeye doğrudan tercih ile ebeveyn ergen uyumu lehine eğilimler saptanmıştır. Sonuç olarak riskin nasıl iletildiği psikolojik ve klinik etkisini belirlemekte; olumlu çerçeveleme ve güçlü yönlere dayalı yaklaşımların rutin klinik uygulamaya katılması daha etik bir erken saptama pratiğini desteklemektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri