Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO251

Damgalanmayı çözümlemek: Suudi Arabistan'da kültür, din ve ruhsal bozukluklara ilişkin nitel bir incelemeden çıkarılan dersler ve gelecek yönelimleri

UNRAVELING THE STIGMA: LESSONS LEARNED AND FUTURE DIRECTIONS FROM A QUALITATIVE EXPLORATION OF CULTURE, RELIGION, AND MENTAL DISORDERS IN SAUDI ARABIA

Suudi Arabistan'da ruhsal bozuklukla yaşayan kişilerde damgalanma dini ve kültürel yorumlarla şekillenmekte; ruh sağlığı bilgisi arttığında inanç destekleyici bir kaynağa dönüşürken bilgisizlik toplumsal damgalanmayı derinleştirmektedir.

Çalışma, Suudi Arabistan'da yaşayan ruhsal bozukluğu olan kişilerin damgalanma deneyimlerini, karşılaştıkları güçlükleri ve baş etme stratejilerini anlamayı, bağlama özgü çıkarımlarla damgalanma azaltıcı girişimlere ve politika uyarlamalarına yol göstermeyi amaçlamıştır. Nitel tanımlayıcı (qualitative descriptive) desende, amaçlı örneklemeyle seçilen 12 yetişkinle 30 ile 60 dakika süren yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmış; veriler Damgalanmayı Azaltma Kavramsal Modeli (Stigma Mitigating Conceptual Model) çerçevesinde refleksif tematik analizle (reflexive thematic analysis) çözümlenmiştir. Bilgi, tutum ve davranış alanlarında damgalanmanın etkisini yansıtan dört ana tema ve dokuz alt tema belirlenmiştir. Bildirilen temel güçlükler toplumsal dışlanma ve olumsuz yargılar, sınırlı ruh sağlığı bilgisi, dini yanlış yorumlar (zayıf iman, yetersiz ibadet, nazar ya da büyü) ile utanç ve gizlemedir. Damgalanma toplumsal damgalanma (public stigma) ve kendine yönelik damgalanma (self-stigma) biçiminde birbirini pekiştirerek yaşanmakta; aile ve sosyal yaşam, iş ve eğitim, fiziksel sağlık ile duygusal iyilik hali üzerinde etkili olmaktadır. Katılımcıların damgalanmayı hafifletme stratejileri aile desteği, ruh sağlığı bilgisi, açık konuşma, akran bağı, olumlu baş etme ve yeniden çerçeveleme ile inancın rahatlık kaynağı olarak kullanılmasıdır; ruh sağlığı bilgisinin artması İslami şefkat ve destek ilkelerini öne çıkarırken bilgi eksikliği toplumsal damgalanmayı ve kişinin nazar etkisinde olduğu ya da ibadetinin yetersiz olduğu yönündeki korkuları artırmaktadır. Sonuç olarak bulguların, ruh sağlığı bakımına şimdiye dek ağırlıklı olarak Batılı bakış açılarının yön verdiği göz önüne alındığında, Orta Doğu bağlamına uygun bakım ve girişimlerin uyarlanmasına katkı sağlayabileceği; eğitim, insanileştirme, aile ve toplulukları sürece katma, yaşanmışlığı olan kişilerle birlikte tasarım ve değerlendirme adımlarının izlenmesi gerektiği belirtilmektedir. Posterde katılımcı sayısı 12, kongre özetinde 13 olarak bildirilmiştir; burada poster esas alınmıştır.

Tüm WCP 2026 özetleri