Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO134

Erişkin psikiyatrisinde kriz girişimi olarak kendi kendine yatış: farklı ruh sağlığı gereksinimleri olan hastaların deneyimleri

SELF-ADMISSION AS A CRISIS INTERVENTION IN ADULT PSYCHIATRY: EXPERIENCES AMONG PATIENTS WITH DIVERSE MENTAL HEALTH NEEDS

Tanılar arası kendi kendine yatış modeli hastalar tarafından güvenlik ve eylemlilik (agency) duygusunu artıran, baş etme ve kriz planlarını kullanmayı kolaylaştıran ve acil servis gereksinimini azaltan bir kaynak olarak deneyimlenmektedir.

Çalışmanın amacı, farklı ruh sağlığı gereksinimleri olan hastaların kendi kendine yatış (self admission) deneyimlerini ve bu girişimin günlük yaşamlarını nasıl etkilediğini incelemektir. Kendi kendine yatış, hastanın önceden profesyonel bir değerlendirme olmaksızın, kendi algıladığı gereksinime göre kısa süreli yatarak tedavi talep edebilmesine olanak veren bir kriz girişimidir ve 2020'den bu yana Stockholm Bölgesi'nde tanılar arası bir model olarak uygulanmakta, halen 26 yataklı serviste ve 60 ayaktan tedavi biriminde yaklaşık 550 hastaya açık bulunmaktadır. Modelin temel bileşenleri kriz planı içinde 12 ay süreli bireysel yatış sözleşmesi, kendi kendine yatışlar için ayrılmış yatak, 7/24 erişim, 1 ile 4 gün arası yatışlar ve ayda en çok 3 yatış, hemşire yürütümünde yatış ve taburculuk süreçleri, hasta gereksinim ve tercihlerine odaklanma ve ayaktan ile yatarak tedavi hizmetleri arasındaki iş birliğidir. Nitel desende, Aralık 2022 ile Nisan 2024 arasında yapılan 16 yarı yapılandırılmış görüşme tematik analiz (thematic analysis) ile değerlendirilmiştir. Analizde güvenlikten eylemliliğe (From safety to agency) üst teması ile üç alt tema elde edilmiştir: güvenlik duygusunda artış, daha esnek ve kişiye uyarlanmış yatan hasta desteği ve iyileşmenin kolaylaşması. Katılımcılar bakımı daha önleyici, güvenilir ve yapılandırıcı olarak deneyimlemiş; baş etme stratejilerini ve kriz planlarını kullanma, erken kötüleşme belirtilerini fark etme, öz farkındalık ve öz yönetim becerilerinin güçlendiğini, anlamlı günlük rutinlerin ve sosyal ilişkilerin korunduğunu, acil servis gereksiniminin azaldığını ve yakınlarının yükünün hafiflediğini bildirmiştir. Genel olarak güçlendirici bulunmakla birlikte bazı katılımcılar modelin gerektirdiği artmış özerklik ve yatış zamanına karar verme sorumluluğunun belirsizlik yaratabildiğini belirtmiştir. Sonuç olarak bu tanılar arası model kişi merkezli bakımı ve kişisel iyileşmeyi desteklemekte, geniş bir ruhsal bozukluk yelpazesinde değerli bir kaynak olarak görünmektedir; yakınların sürece daha fazla katılması girişimi güçlendirebilir.

Tüm WCP 2026 özetleri