Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

SO114

Güneydoğu Asya ülkelerinde yakın partner şiddetiyle ilişkili risk ve koruyucu etkenlerin sistematik derlemesi

SYSTEMATIC REVIEW OF THE ASSOCIATED RISK AND PROTECTIVE FACTORS OF INTIMATE PARTNER VIOLENCE IN SOUTHEAST ASIAN COUNTRIES

Güneydoğu Asya'da yakın partner şiddetinin en sık bildirilen risk etkenleri sosyoekonomik dezavantaj, çocuklukta şiddete maruz kalma ve şiddeti onaylayan toplumsal cinsiyet normları iken, en tutarlı koruyucu etken eğitimdir.

Derlemenin amacı, Güneydoğu Asya'da yakın partner şiddetiyle (intimate partner violence, IPV) ilişkili risk ve koruyucu etkenlere dair yayımlanmış kanıtı bir araya getirmekti. PRISMA 2020'ye göre yürütülen ve PROSPERO'ya kaydedilen (CRD420251078682) sistematik derlemede beş veri tabanı (MEDLINE, Embase, PsycINFO, CINAHL, Scopus) Ocak 2005 ile Mayıs 2025 arası için tarandı; bölgede yaşayan, partner ilişkisi olmuş 18 yaş ve üzeri erişkinleri kapsayan kesitsel ve kohort çalışmalar alındı, yanlılık riski Joanna Briggs Institute kontrol listeleriyle değerlendirildi ve bulgular metinsel anlatısal sentezle birleştirildi. Tanımlanan 1817 kayıttan 746 yinelenen kayıt çıkarıldıktan sonra 1071 kayıt tarandı, 867'si elendi, 204 raporun tam metni istendi, 129'u üçüncü yazar kararıyla dışlandı, uygunluk açısından değerlendirilen 75 rapordan 40'ı dışlandı ve 10 ülkeden toplam 91.042 ya da üzeri katılımcıyı kapsayan 32 çalışma derlemeye alındı. Çalışmaların yaklaşık %60'ı yalnız kadın örnekleminden oluşuyordu (32 çalışmanın 19'u); Tayland 9 yayınla en çok temsil edilen ülkeydi, Laos ve Timor-Leste en az temsil edilenlerdi, Brunei'den hiç yayın alınmadı ve dünyada en yüksek IPV yaygınlıklarından birine sahip olan Timor-Leste yalnızca bir çalışmayla yer aldı. En sık bildirilen risk etkenleri sosyoekonomik dezavantaj (16 yayın), çocuklukta şiddete maruz kalma (15), toplumsal cinsiyet normları ve tutumlar (13), alkol ya da madde kullanımı (11), genç yaş (8), ruh sağlığı etkenleri (7) ve zorlayıcı ilişki (6) idi. En sık bildirilen koruyucu etkenler yüksek eğitim düzeyi (8 yayın), nitelikli istihdam (5), ileri yaş (5), yüksek gelir (4), IPV'yi reddeden tutumlar (4), sosyal destek ve özerklik (3) ile alkolden uzak durma (2) olurken, 32 çalışmanın 15'i hiçbir koruyucu etken bildirmemişti. Yazarlar bulguların bölgede halk ruh sağlığı eylemlerine, hizmet geliştirmeye ve politika reformlarına yol gösterebileceğini; kesitsel desenin ve ikincil veri kullanımının baskınlığı ile azınlıklar, erkekler ve şiddeti uygulayanların yetersiz temsilinin başlıca sınırlılıklar olduğunu belirtmektedir. Öneriler arasında yüksek temaslı hizmetlerde (doğum öncesi, ruh sağlığı, cinsel sağlık) standartlaştırılmış tarama, alkol kötüye kullanımı ve depresyon taramasına öncelik verilmesi ve boylamsal desenlerle nedensel ilişkilerin aydınlatılması yer almaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri