Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Araştırma pratiğinde psikiyatrik tanılar nasıl konuluyor: örnek olay olarak yetişkin DEHB

How psychiatric diagnoses are made in research practice: adult adhd as a case study

Yetişkin DEHB araştırmalarında tanı yöntemi konusunda uzlaşı yok ve randomize kontrollü çalışmaların yaklaşık yarısında genel psikopatoloji değerlendirmesi yapılmamış; bu da tanının geçerliliğini belirsiz kılıyor.

Konuşma, psikiyatrik tanıların araştırma pratiğinde nasıl işlevselleştirildiğini yetişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) örneği üzerinden inceliyor. Başlangıçta çocuklarda tanımlanan bozukluğun yetişkinlere genişletilmesi, tanı ölçütlerinin bir tür öznelleştirilmesini getirmiş: bir zamanlar anne baba ve öğretmenlerce gözlenen davranışsal özellikler (bulgular, signs), yerini kişinin kendi bildirdiği yaşantılara (belirtiler, symptoms) bırakmış. Sunumda, kanıt hiyerarşisinde üst sıralarda yer alan ve klinik uygulamayı yönlendirebilen 292 randomize kontrollü çalışmanın (RKÇ) tanı atama yöntemlerine odaklanan bir PRISMA kapsam derlemesi (scoping review) aktarılıyor. Derlemede tanı yöntemi konusunda hiçbir uzlaşı bulunmamış; çalışmaların neredeyse yarısında (%49,7) DEHB tanısı genel psikopatoloji değerlendirmesi yapılmadan konulmuş, bu da dikkat belirtilerinin özgül olmaması ve duygudurum, anksiyete, madde kullanımı ve psikotik bozukluklarla örtüşmesi nedeniyle ayırıcı tanıyı kısıtlıyor. Tanıların yaklaşık %35'i bir psikiyatrist ya da psikolog tarafından konulmuş ve çalışmaların yarısından fazlası psikiyatrik ek hastalığı (komorbidite) olan hastaları içermiş. Alan büyük ölçüde, güvenilir olmakla birlikte uzman en iyi tahmin tanılarına karşı geçerliliği daha kısıtlı olan yapılandırılmış görüşmelere ve kendi bildirime dayalı derecelendirme ölçeklerine yaslanıyor. Bu gözlemler, çalışmaların önemli bir bölümünde DEHB tanısının geçerliliğinin belirsiz olabileceğini ve alanın kapsamlı, klinisyen yürütücülüğünde tanı değerlendirmesine daha fazla önem vermesinin yararlı olacağını düşündürüyor.

Tüm WCP 2026 özetleri