Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

Eylemin ötesinde: Sri Lanka ve Türkiye'de ergen kendine zarar verme başvurularının kültürlerarası karşılaştırması

Beyond the act: cross-cultural comparison of adolescent self-harm presentations in sri lanka and turkey

Kendine zarar verme nedeniyle başvuran ergenlerde yöntem, tetikleyici, aile öyküsü, tedavi biçimi ve hizmete bağlılık örüntüleri Sri Lanka ile Türkiye arasında belirgin biçimde farklılaşmaktadır.

Amaç, ergenlerde kasıtlı kendine zarar vermenin (deliberate self-harm, DSH) intiharı güçlü biçimde yordamasına karşın girişimlere yol gösteren verilerin çoğunlukla yüksek gelirli ülkelerden gelmesi nedeniyle, düşük orta gelirli bir ülke olan Sri Lanka ile üst orta gelirli bir ülke olan Türkiye'de üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına kendine zarar verme ile başvuran ergenlerin klinik ve hizmete bağlılık özelliklerini karşılaştırmaktı. 2024 yılında Sri Lanka'da Colombo North Eğitim Hastanesi ve Türkiye'de Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Hastanesi çocuk ve ergen ruh sağlığı hizmetlerinin (child and adolescent mental health services, CAMHS) rutin kayıtları kullanılarak geriye dönük, ülkeler arası bir kohort çalışması yürütüldü; 10-19 yaş arasındaki ergenler dahil edildi ve kendine zarar verme yöntemleri, sosyodemografik özellikler, okul işlevselliği, ailede psikiyatrik öykü, psikososyal tetikleyiciler, tedavi yolakları ve hizmete bağlılık değişkenleri Fisher kesin testi (Fisher's exact test) ile karşılaştırıldı. Toplam örneklem 48 ergendi (Sri Lanka n=19; Türkiye n=29) ve her iki kohortta da kadın üstünlüğü belirgindi (sırasıyla %84,2 ve %79,3). Sri Lankalı ergenlerde başlıca yöntem ilaç aşırı dozuydu (%84,2), önde gelen tetikleyici ebeveyn ilişkisel çatışmasıydı (%57,9; p=0,005); ağırlıklı olarak ilaç dışı yönetim stratejileri kullanılmış ve uzman ruh sağlığı hizmetlerinden daha erken kopma gözlenmişti. Buna karşılık Türk ergenlerde kesme davranışı (%69,0; p<0,001), travma ve akran zorbalığı ile ilişkili tetikleyiciler (%62,1 ile %0; p<0,001) ve ailede psikiyatrik öykü (%69,0 ile %26,3; p=0,007) daha sık, ilaç tedavisi kullanımı daha yaygın ve uzman hizmetlerle bağlılık süresi daha uzundu. Bulgular, farklı CAMHS ortamlarında ergen kendine zarar verme davranışının yönetiminde kültürel açıdan bilgilendirilmiş değerlendirme ve girişim stratejilerinin bütünleştirilmesini desteklemektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri