Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV1338

İntihar düşüncesi ve intihar girişiminin yapısal ve işlevsel nörogörüntüleme bağıntıları: Bir kapsam derlemesi

STRUCTURAL AND FUNCTIONAL NEUROIMAGING CORRELATES OF SUICIDAL IDEATION AND SUICIDE ATTEMPTS: A SCOPING REVIEW

İntihar düşüncesi ile intihar girişimi kısmen ayrışabilir olup ortak büyük ölçekli nöral dizgeleri paylaşmakta, ayrım anatomik tutulumdan çok bağlantısallık ve işlevsel ifade düzeyinde belirmektedir.

İntihar düşüncesi (suicidal ideation, SI) intihar girişimi (suicide attempt, SA) için yerleşik bir risk etkeni olsa da düşünce yaşayanların çoğu girişime ilerlememektedir; düşünceden eyleme geçiş modeli (ideation to action model) bu iki durumun farklı ruhsal düzeneklere dayandığını öne sürerken nörogörüntüleme araştırmaları çoğu kez ikisini intihar düşünce ve davranışları başlığı altında birleştirmektedir. Derleme, SI ve SA ile ilişkili yapısal ve işlevsel nörogörüntüleme bulgularının örtüşen ve ayrışan yönlerini haritalamayı amaçlamıştır. PubMed, Embase, Scopus, PsycINFO ve Web of Science taranmış; 4.133 kayıt belirlenmiş, 2.166 kayıt taranmış, 564 tam metin değerlendirilmiş ve 397 çalışma dahil edilmiştir; değerlendiriciler arası uyum %89,72 (506/564 karar), yayın yılları 1994 ile 2026 arasındadır. Dahil edilen çalışmaların 199'u yalnız SA, 134'ü yalnız SI, 64'ü her ikisini incelemiş; doğrudan karşılaştırma yapan 64 çalışmanın 39'u (%61) en az bir istatistiksel olarak anlamlı SI ile SA farkı bildirmiş, 5'i açık biçimde boş sonuç bildirmiş, 19'u doğrudan istatistiksel karşılaştırma yapmamıştır. Prekuneus ve posterior varsayılan mod ağı (default mode network, DMN) farkları dinlenim durumu fMRG, yapısal MRG, görev fMRG ve EEG mikrodurum çalışmalarında yinelenmiş ancak etki yönü tutarsız kalarak duruma bağlı düzenlenmeyi düşündürmüş; girişimde bulunanlarda DLPFC, VLPFC ve OFC etkinliği, bağlantısallığı ya da inhibitör kontrol sinyallerinde yalnız düşünce yaşayanlara göre daha büyük bozulma gözlenmiş; difüzyon görüntüleme SI ve SA'nın ak madde mikroyapısı düzeyinde ayrışabileceğini, ön bulgular ise amigdala ile prefrontal korteks arasındaki bağlantısallığın rol aldığını göstermiştir. Örüntüler tanıdan bağımsız değildir: kanıt tabanına majör depresif bozukluk egemen olmuş, bipolar bozuklukta girişimle ilişkili işlevsel belirteçler daha fazla bildirilmiş, şizofrenide ak madde bulguları ters yönde çıkmıştır; yine de benzer devreler birden çok tanıda gözlenerek tanı ötesi bir çekirdeğin tanıya göre değişen özelliklerle birleştiğini desteklemiştir. Tartışmada SA'ya özgü etkilerin sağlıklı kontroller yerine psikiyatrik kontrollerle karşılaştırıldığında zayıfladığı, farkların yakın zamanlı girişimlerde uzak girişimlere göre daha belirgin olduğu ve doğrudan, boylamsal, tanısal açıdan çeşitli çalışmalara gereksinim duyulduğu vurgulanmıştır.

Tüm WCP 2026 özetleri