Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV1100

Iç içe geçmiş durumlar modeli: fenomenolojik temelli bir zihin modeli

THE NESTED STATES MODEL: A PHENOMENOLOGICALLY-GROUNDED MODEL OF THE MIND

İç içe geçmiş durumlar modeli, deneyimin katmanlı ve farklı zaman ölçeklerinde değişen yapısını tanımlayarak fenomenolojik bulguları klinik kullanıma ve sinir sistemi düzeyindeki dinamik modellere bağlamayı önermektedir.

Amaç, fenomenolojik psikopatoloji bulgularını günlük klinik uygulamada kullanılabilir biçimde düzenleyecek ve biyolojik araştırmayla bağlantı kuracak bir zihin modeli sunmaktır. Poster kuramsal bir model sunumudur; örneklem ya da ampirik veri bildirilmemiştir. Modele göre deneyimsel durumlar katmanlıdır (düşünce/imge/duyum, duygusal durum, varoluşsal duygulanım, motivasyonel durum, uyarılmışlık düzeyi, yaşanan beden); her katman kendine özgü bir zaman ölçeğinde değişir ve arka plandaki durumlar ön plandaki durumların ortaya çıkma olasılığını kısıtlar. Bu akış, açlıktan kaynaklanan sinirlilik (hanger) örneğiyle geçiş olasılıkları üzerinden gösterilmiştir: açlık motivasyonel durumu sabırsız bir varoluşsal duygulanımı 0,9 olasılıkla kolaylaştırırken dingin duygulanımın olasılığı 0,1'dir; sabırsızlık öfkeyi 0,8, neşeyi 0,2 olasılıkla, öfke de kaba bir sözü 0,9 olasılıkla kolaylaştırır; kısıtlar gevşediğinde dinginlik 0,6, utanç 0,7 ve pişmanlık düşüncesi 0,9 olasılık alır. Çerçeve, Fusar-Poli ve arkadaşlarının (2023, World Psychiatry) depresyonun yaşantısına ilişkin betimlemesini yapılandırmak için kullanılmış ve belirtiler katmanlara yerleştirilmiştir. Model, her durumun ağın bir çekici (attractor) durumu olduğu bir yinelemeli sinir ağı (recurrent neural network) biçiminde formüle edilebilir; depresyonda sistemin gezindiği durum aralığının ağırlıklı olarak olumsuz duygudurum ve duygulara daraldığı öne sürülmektedir. Sonuç olarak beyin durumlarının da farklı kalıcılık zaman ölçeklerine sahip katmanlardan oluşan iç içe bir yapı gösterdiği ileri sürülmekte, fenomenolojik ve nöral taksonomiler arasında yapısal homoloji kurularak yaşantısal ve nöral süreçlerin benzer ayrıntı düzeyinde birleştirilmesi önerilmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri