Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0951

Yaşlı erişkinlerde psikotrop çoklu ilaç kullanımı: yarar zarar karar verme için klinik bir çerçeve

PSYCHOTROPIC POLYPHARMACY IN OLDER ADULTS: A CLINICAL FRAMEWORK FOR RISK-BENEFIT DECISION-MAKING

Yaşlı erişkinlerde psikotrop çoklu ilaç kullanımı, bireyselleştirilmiş risk değerlendirmesi, endikasyonların düzenli gözden geçirilmesi, doz optimizasyonu ve uygunsuz ilaçların azaltılmasından oluşan yapılandırılmış ve sürekli bir yeniden değerlendirme gerektirir.

Amaç, yaşlı erişkinlerde psikotrop çoklu ilaç kullanımında tedaviye ne zaman başlanacağı, ne zaman sürdürüleceği ve ne zaman değiştirileceği konusunda bireyselleştirilmiş yarar zarar değerlendirmesine dayanan, klinik yönelimli bir karar çerçevesi sunmaktır. Yöntem, geriatrik farmakoloji ve psikiyatri alanındaki literatür ile başlıca klinik uygulama kılavuzlarını bütünleştiren bir anlatı derlemesidir (narrative review); başlıca veri tabanlarında ve kılavuz kaynaklarında sistematik olmayan tarama yapılmış, AGS Beers Ölçütleri (2023), STOPP/START v3 (2023) ve DSÖ'nün çoklu hastalığı olan yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı kılavuzu temel alınmıştır. Posterde sayısal sonuç, örneklem ya da istatistiksel analiz bildirilmemektedir. Bildirilen olumsuz sonuçlar sedasyon (en sık, santral sinir sistemi baskılanması), antikolinerjik yüke bağlı bilişsel gerileme ve deliryum riski, sedasyon ve ortostatik hipotansiyona bağlı düşme ve kırıklar, paradoksal tepkiler ile ajitasyon biçiminde davranışsal bozulmalar ve ilaç yan etkilerinin yeni belirti sanılarak yeni reçeteler yazılmasıyla ilerleyen reçeteleme çağlayanıdır (prescribing cascade). Farmakolojik gerekçeler olarak böbrek klerensinde azalma, karaciğer metabolizmasında düşüş, lipofilik ilaçlarda dağılım hacminin artması, santral sinir sistemi duyarlılığının artması, antikolinerjik yükün yükselmesi ve reseptör yoğunluğundaki değişiklikler sıralanmaktadır. Önerilen dört basamaklı çerçeve bireyselleştirilmiş risk değerlendirmesi, süregelen endikasyonların Beers ve STOPP/START araçlarıyla gözden geçirilmesi, düşük dozda başlayıp yavaş artırma ilkesiyle böbrek ve karaciğer işlevine göre doz optimizasyonu ve uygunsuz ilaçların en aza indirilmesinden oluşmakta, yapılandırılmış yeniden değerlendirmenin çağlayanı kırdığı vurgulanmaktadır. Sonuç olarak yazarlar, zararların yararları aştığı seçilmiş hastalarda ilaç azaltmanın (deprescribing) bir tedavi başarısızlığı değil, etkin ve kanıta dayalı bir klinik karar olarak görülmesi gerektiğini belirtmektedir.

Tüm WCP 2026 özetleri