Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0164

Kuşaklar boyunca yaşlı erişkinlerde otizmin tanınmaması: geç yaşam psikiyatrisi için çıkarımlar

UNDERIDENTIFICATION OF AUTISM IN OLDER ADULTS ACROSS GENERATIONS: IMPLICATIONS FOR LATE-LIFE PSYCHIATRY

50 yaş ve üzerindeki otizmli bireylerin %90'ından fazlası tanınmamış olabilir ve bu durum geç yaşam psikiyatrisi için klinik olarak önemli bir boşluk oluşturmaktadır.

Çalışma, yaşlı erişkinlerde tanınmamış otizmin klinik sonuçlarını ve geç yaşam psikiyatrisi açısından önemini incelemeyi amaçlamıştır. Yöntem olarak klinik deneyimle biçimlenen anlatısal analiz, yaşlılarda otizm literatürünün yapılandırılmış ve odaklı bir derlemesiyle birleştirilmiş ve psikiyatri pratiğinden gözlemler eklenmiştir. Kanıtlar, 50 yaş üzerindeki otizmli erişkinlerin önemli bir bölümünün tanınmadığını, tahminlere göre %90'a varan oranda tanısız kalmış ya da yanlış nitelendirilmiş olabileceğini göstermektedir. İngiltere doğum kohortlarına ilişkin modellenmiş tahminlerde (O'Nions ve ark., 2023) tanınmamış olanların oranı 1930 ile 1939 doğumlularda %99,8, 1940 ile 1949 doğumlularda %97,1, 1950 ile 1959 doğumlularda %89,8, 1960 ile 1969 doğumlularda %70,8 ve 1970 ile 1979 doğumlularda %38,8'dir; tanı almış oranlar ise sırasıyla %0,2, %2,9, %10,2, %29,2 ve %61,2'dir. Yaygınlık doğum kohortları arasında görece sabit görünmekle birlikte tanınma oranları eski kuşaklarda belirgin biçimde düşüktür. Otizmli bireylerde eşlik eden tıbbi ve psikiyatrik durumların oranı artmış, yaşam beklentisi azalmıştır; sosyal sonuçlar da olumsuz etkilenmekte, izolasyon ve işsizlik artarken bağımsızlık azalmaktadır. Katkıda bulunan etkenler yaşam boyu süren telafi stratejileri, maskeleme, tanısal gölgeleme (diagnostic overshadowing), parçalı tanı yörüngeleri, yaşam boyu biriken yük, kohort etkileri ve klinisyen farkındalığının sınırlılığı olarak sıralanmıştır. Sonuç olarak yaşam boyu bakış açısına dayalı, kişi merkezli ve bütünleşik bir yaklaşımın tanınmayı artırmak ve yanlış nitelendirmeyi azaltmak için gerekli olduğu belirtilmiştir.

Tüm WCP 2026 özetleri