Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0671

İnsan haklarına dayalı bakım için küresel eylem: BM sözleşme sürecinde yaşlı bireylerin ruh sağlığı, onuru ve özerkliğinin korunması

GLOBAL ACTION FOR HUMAN RIGHTS-BASED CARE: PROTECTING MENTAL HEALTH, DIGNITY, AND AGENCY OF OLDER PERSONS IN THE UN CONVENTION PROCESS

Birleşmiş Milletler sözleşme süreci, yaşlı bireylerin ruh ve beyin sağlığı bakımında insan haklarını söylem düzeyinden hesap verebilir uygulamaya taşımak için zamana duyarlı bir fırsat sunmaktadır.

Poster, Birleşmiş Milletler (BM) sözleşme sürecinin bakım ve destek sistemlerine insan haklarını yerleştirmek için zamana duyarlı bir fırsat oluşturduğunu savunmakta ve amaçlarını BM ile etkileşimin neden acil olduğunu açıklamak, kesişen hak ihlallerini tanımlamak ve ilkeleri bakım ile uygulamaya çevirmek olarak tanımlamaktadır. Gerekçe bölümünde yaşçılık, ruhsal hastalığa yönelik önyargı (mentalism), engelli ayrımcılığı, cinsiyetçilik, ırkçılık, sınıfçılık ve heteroseksizm gibi kesişen ayrımcılık biçimlerinin ruh ve beyin sağlığında eşitsizliklere, bakım ve destekte boşluklara, ardından onur, özerklik, katılım, aidiyet ve sağlık adaletine yönelik tehditlere yol açtığı bir zincir olarak sunulmaktadır. Yöntem, kısa uzman değerlendirmeleriyle bilgilendirilen kolaylaştırılmış bir diyalog biçimindedir; temel sorular kesişen önyargıların sağlığı, onuru ve özerkliği nasıl zayıflattığı, küresel eyleme hangi önceliklerin ve risklerin yön vermesi gerektiği ve katılımın bölgesel, kültürel ile kaynak duyarlı biçimde nasıl sağlanabileceğidir. Sürecin temel ortakları olarak yaşanmış deneyime sahip yaşlı bireyler eşit ortaklar biçiminde konumlandırılmakta; aileler ve bakım ortakları, klinik, araştırma, eğitim, savunuculuk, hukuk, politika ile bölgesel ortaklar ve BM, Dünya Sağlık Örgütü, İnsan Hakları Konseyi ile sivil toplum kuruluşları sayılmaktadır. Beklenen çıktılar ortak öncelikler, uygulanabilir adımlar ve sürdürülebilir iş birliği çerçevesidir; eylem çerçevesi hakların tanınması, ruh ve beyin sağlığının korunması, bakım ile destek kapasitesinin sistemlere gömülmesi ve küresel düzeyde harekete geçirme başlıklarından oluşmaktadır. Sonraki adımlar kanıtların sentezlenmesi ve eğitimin güçlendirilmesi, yaşanmış deneyim katılımının güvence altına alınması, savunuculuk ile ortaklıkların ve bölgesel duyarlı uygulamanın ilerletilmesi ve Yaşlı Bireyler için Haklara Dayalı Bakım ve Destek Küresel İttifakı'nın harekete geçirilmesidir. Posterin eylem çağrısı, insan haklarına dayalı bakım ve desteğin gündelik uygulamada ve sistemlerde ölçülebilir, öğretilebilir, uygulanabilir ve yaşanır kılınmasıdır.

Tüm WCP 2026 özetleri