Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0307

Tanısal ayrımda yol almak: ICD-11 ve DSM-5'te paradigma değişimleri, yapısal yenilikler ve pratik güçlüklerin eleştirel derlemesi

NAVIGATING THE DIAGNOSTIC DIVIDE: A CRITICAL REVIEW OF PARADIGM SHIFTS, STRUCTURAL INNOVATIONS, AND PRACTICAL CHALLENGES IN ICD- 1 AND DSM-5

ICD-11 ile DSM-5 üst yapı, boyutsallık ve bağlama duyarlılık bakımından giderek yakınsamakla birlikte farklı kurumsal görevlerin şekillendirdiği ayrı tanısal mimarilerini korumaktadır.

Derlemenin amacı ICD-11 ile DSM-5 ve DSM-5-TR'yi tanısal mimari, boyutsallık, klinik yararlılık ve tanısal sınırlar ekseninde eleştirel olarak karşılaştırmaktı. Dört analitik mercek (tanısal mimari ve kodlama, kategorik tanının ötesinde boyutsallık, normallik ile psikopatoloji arasındaki sınırlar, klinik ve sosyokültürel yararlılık) etrafında düzenlenmiş eleştirel anlatısal derleme (critical narrative review) yöntemi kullanıldı; zaman çizelgesi DSM-5'in 2013'te yayımlanmasından ICD-11'in 2019'da Dünya Sağlık Asamblesi tarafından onaylanması, 2022'de yürürlüğe girmesi ve aynı yıl DSM-5-TR'nin yayımlanmasına uzanmaktadır. Derlemeye göre DSM-5 açık ölçütler, güvenirlik ve araştırma odaklı özelleşmiş bir psikiyatrik sınıflandırma çerçevesi sunarken ICD-11 klinik yararlılığı vurgulayan evrensel, kültürler arası ve çok dilli bir küresel halk sağlığı çerçevesidir; paylaşılan üst yapı benzer olsa da tanısal öncelikler özdeş değildir. Yapısal yenilikler açısından DSM-5 alt tipler ve belirleyicilerle tanısal özgülleştirme yaparken ICD-11 Klinik Tanımlamalar ve Tanı Gereklilikleri (CDDR) ile ön koordinasyon, art koordinasyon ve ikincil yerleştirme içeren esnek bir kodlama mimarisi kullanmaktadır. Boyutsallıkta DSM-5 ağırlıklı olarak kategorik kalıp boyutsal şiddet ve kesitler arası ölçümler eklerken, ICD-11 kişilik bozukluğu şiddeti, özellik alanı niteleyicileri ve boyutsal belirti alanlarıyla daha ileri bir bütünleşme sağlamakta; fark kategorik ile boyutsal arasında değil, boyutsal bütünleşmenin kapsamı ve konumundadır. Normallik sınırında DSM-5 klinik anlamlılık ölçütüyle sıkıntı ve/veya işlevsellikte bozulmayı gerektirirken, ICD-11 CDDR aracılığıyla bozukluk ile normal varyasyon arasındaki sınırı bağlam, gelişim ve kültürü hesaba katarak ele almaktadır. Yazarlar güvenirlik ile geçerlik ve klinik yararlılık arasındaki dengenin klinik yargıyla kurulduğunu, DSM-5'in katı eşiklerinin heterojen tabloları kaçırabileceğini, ICD-11'in esnekliğinin ise değerlendiriciler arası güvenirliği azaltarak değişkenlik getirebileceğini; ayrımın daraldığını ancak ortadan kalkmadığını vurgulamaktadır.

Tüm WCP 2026 özetleri