Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0152

Otizm spektrum bozukluğu ve şizoid kişilik bozukluğu: ileri erişkinlikte tanısal karmaşıklık

AUTISM SPECTRUM DISORDER AND SCHIZOID PERSONALITY DISORDER: DIAGNOSTIC COMPLEXITY IN LATE ADULT LIFE

İleri erişkinlikte otizm spektrum bozukluğu ile şizoid kişilik bozukluğunun ayrımı, sosyal geri çekilme ve karşılıklılık güçlüğündeki belirgin örtüşme nedeniyle güçtür ve gelişim öyküsü, nöropsikoloji ve psikopatolojinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Amaç, erişkinlikte otizm spektrum bozukluğu (autism spectrum disorder, ASD) ile şizoid kişilik bozukluğunun (schizoid personality disorder, SPD) ayrımındaki güçlüğü, anksiyete, duygudurum belirtileri ve bilişsel yakınmaların uzun süreli nörogelişimsel özellikleri gölgeleyebildiği ileri erişkinlik döneminden bir olgu üzerinden göstermektir. Yöntem, uzunlamasına psikiyatrik izlem, seri ruhsal durum muayeneleri, yan görüşmeye dayalı gelişim öyküsü ve nöropsikolojik değerlendirmeye dayanan nitel klinik olgu sunumudur; tanısal formülasyon DSM-5 ölçütleri ile erişkin ASD, kişilik bozuklukları, sosyal biliş ve ayırıcı tanı üzerine güncel yazından yararlanılarak yapılmıştır. Olguda 53 yaşında bir erkek öznel bellek yakınmaları, baş dönmesi, anksiyete ve mesleki işlevsellikte bozulma ile başvurmuş; uzunlamasına değerlendirmede çocukluğa uzanan gelişimsel ve kişilerarası güçlükler saptanmıştır. Yan görüşmede gecikmiş dil basamakları, sosyal geri çekilme, azalmış göz teması, akran zorbalığına maruz kalma, dili sözel anlamıyla yorumlama, kişilerarası durumları somut algılama ve karşılıklı ilişki kurmada belirgin güçlük belirlenmiştir. Ayırıcı tanı güç olmuştur, çünkü sosyal geri çekilme, kısıtlı ilişkiler ve sınırlı sosyal katılım SPD ile de uyumludur; ancak hasta duygusal kırılganlık, kişilerarası bağ kurma isteği ve yineleyen bağ kurma girişimleri göstermiştir. Nöropsikolojik değerlendirmede dikkat, prospektif ve epizodik bellek, sosyal biliş ve işlevsel özerklikte bozulma ile sosyal karşılıklılık ölçümünde klinik olarak anlamlı bozulma saptanmış, bu bulgular tanısal olarak özgül değil tamamlayıcı kabul edilmiştir. Erken gelişimsel başlangıç, süregelen sosyal iletişim güçlükleri, atipik sözel olmayan iletişim ve bozulmuş sosyal biliş nörogelişimsel formülasyonu desteklerken, açıkça belgelenmiş kısıtlı ve yineleyici davranış öyküsünün bulunmaması tanısal belirsizliği sürdürmüştür. Sonuç olarak kronik sosyal işlev bozukluğu olan erişkinlerde ayrım tedavi planlamasını doğrudan etkilemekte olup, benlik yapısı ve kişilerarası deneyime fenomenolojik dikkat ayrımı keskinleştirebilir.

Tüm WCP 2026 özetleri