Bu sayfa, 26. Dünya Psikiyatri Kongresi'nde sunulan çalışmanın yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış Türkçe özetidir. Çalışmanın sahibi sunan yazarlardır; atıf için orijinal kaynağa başvurun.

EV0145

Aşkın sinema ve terapötik ve psikoeğitsel potansiyeli: David Lynch'in Mulholland Drive filminin bir analizi

"TRANSCENDENTAL CINEMA AND ITS THERAPEUTIC AND PSYCHOEDUCATIONAL POTENTIAL: AN ANALYSIS OF DAVID LYNCH’S "MULHOLLAND DRIVE"

Mulholland Drive'ın parçalı anlatısı izleyiciyi tek bir kesin açıklamadan yoksun bırakarak belirsizlikle kalmaya ve kendi yorumlama sürecini gözlemlemeye yöneltir; bu izleme biçimi farkındalık ve bilişsel ayrışma ile kavramsal olarak ilişkilendirilmiştir.

Çalışmanın amacı, Mulholland Drive'ı aşkın sinemanın (transcendental cinema) bir örneği olarak yorumlamak ve filmin izleme sırasında öz farkındalığı uyarma potansiyelini incelemektir. Birincil hedef, filmin biçimsel ve anlatısal yapısının dikkati temsil edilen olaylardan izleyicinin kendi algı ve yorumlama sürecine kaydırıp kaydırmadığını, ikincil hedef ise bu izleme biçiminin anlatısal kimlik, bellek, arzu ve belirsizliğe tolerans üzerine düşünmeyi teşvik ederek psikoeğitsel değer taşıyıp taşımadığını değerlendirmektir. Yöntem, anlatı yapısına, zamansal süreksizliğe, kurguya, sese, karakter ikilenmesine ve yinelenen görsel motiflere odaklanan nitel yorumlayıcı bir analizdir; seçilmiş sahneler aşkın sinema, Deleuze'ün film felsefesi, fenomenoloji, farkındalık (mindfulness) ve Lacancı psikanaliz çerçevesinde incelenmiştir. Posterde film ile farkındalık arasında önerilen ilişkinin kuramsal olduğu ve klinik etkililik değerlendirmesi içermediği açıkça belirtilmiştir. Bulgulara göre film önce tanıdık sinemasal uzlaşımlara dayalı tutarlı bir anlatı kurmayı teşvik etmekte, ardından bu yorumu aşamalı olarak çökertmekte; Betty'nin idealize dünyasından Diane'in acılı gerçekliğine geçiş önceki olayları tek bir kesin açıklama sunmadan yeniden düzenlemektedir. Betty ile Diane ve Rita ile Camilla ikilenmeleri kimliği sürekli değil olumsal olarak sunmakta, Deleuzecü terimlerle duyusal motor sürekliliğin çözülmesi zamanın, belleğin ve sanal olanakların doğrudan algılanabilir hale gelmesine yol açmakta, kafa karışıklığı ve gerilim sinema deneyiminin bileşenlerine dönüşmektedir. Yazarlar bu izleme deneyiminin merkezsizleşmeyi (decentering), belirsizliğe toleransı ve otomatik yargının farkındalığını destekleyebileceğini, bunun kavramsal olarak farkındalık ve kabul ve kararlılık terapisindeki bilişsel ayrışma (cognitive defusion) ile ilişkili olduğunu belirtmektedir. Sonuç olarak filmin tıp insan bilimlerinde ve psikoloji eğitiminde psikoeğitsel değer taşıyabileceği, ancak bunun terapötik etkinlik kanıtı değil yorumlayıcı bir hipotez olduğu ve ileri araştırmanın tanımlı bir izleme protokolü ile psikolojik sonlanımların ampirik değerlendirmesini gerektirdiği vurgulanmıştır.

Tüm WCP 2026 özetleri