Gebelikte safran kullanımı: Ne biliniyor?
Gebelikte safran (Crocus sativus) için insan verisi az, hayvan verisi ise yüksek dozlarda düşük ve fetüs üzerine olumsuz etki riskini gösteriyor.
1. Düşük ve fetüs üzerine etkiler
- Çiftçi kadınlarda safran tarlasında çalışmaya devam edenlerde düşük oranı %10.6 iken, uzak tutulanlarda %0 bulunmuş; maruziyetle düşük riski anlamlı artmış ( Ajam et al., 2014).
- Fare ve sıçanlarda yüksek doz safran veya bileşenleri (crocin, safranal) embriyo kaybı, büyüme geriliği ve iskelet malformasyonlarına yol açmış ( Moallem et al., 2016; Hosseini et al., 2009).
- Bazı sıçan çalışmalarında 500–1000 mg/kg’a kadar belirgin teratojenite görülmezken ( Edamula et al., 2014; Edamula et al., 2015), diğerlerinde daha düşük doz ve farklı zamanlamada plasental damar gelişiminin bozulduğu ve ciddi toksisite bildirildi ( Elfatih & Eltawilll, 2022; Fatih, 2021).
- Safranın progesteronu düşürdüğü, FSH/LH’yi değiştirdiği ve bunun özellikle erken ve geç gebelikte abortif etkilerle ilişkili olabileceği gösterildi ( Nili-Ahmadabadi et al., 2022).
2. Doz, trimester ve diğer hususlar
- Geleneksel tıpta safran düşük yapıcı (abortif) olarak tanımlanmıştır ( Gorginzadeh & Vahdat, 2018).
- Sistematik derlemeler, safranın genel olarak 30–50 mg/gün aralığında erişkinlerde güvenli göründüğünü, fakat gebelerde özellikle yüksek dozun ve kontrollü olmayan kullanımın sakıncalı olduğunu vurgular (Lu et al., 2021; Goyal et al., 2024; Marrone et al., 2024).
- Emzirme döneminde yapılan bir çalışmada, yüksek dozlarda yavru böbreklerinde histolojik değişiklikler bulunmuştur; emziren annelerde çok yüksek dozlardan kaçınma önerilir (Bahmani et al., 2014).
Sonuç
Mevcut kanıtlar, safranın terapötik/normal yemeklik dozlarda erişkinler için genelde güvenli olabileceğini, ancak gebelikte özellikle ilk yarıda ve yüksek dozlarda düşük ve fetüs üzerine potansiyel risk taşıdığını düşündürüyor. Gebeyken safranı ilaç gibi (kapsül, yoğun çay vb.) kullanmaktan kaçınmak ve sadece çok küçük yemeklik miktarlarla yetinmek, bunu da kadın-doğum hekiminle görüşerek yapmak en güvenli yaklaşımdır.
References
Ajam, M., Reyhani, T., Roshanravan, V., & Zare, Z. (2014). Increased Miscarriage Rate in Female Farmers Working in Saffron Fields: A Possible Effect of Saffron Toxicity. Asia Pacific Journal of Medical Toxicology, 3, 73-75. https://doi.org/10.22038/apjmt.2014.3047
Bahmani, M., Rafieian, M., Baradaran, A., Rafieian, S., & Rafieian-Kopaei, M. (2014). Nephrotoxicity and hepatotoxicity evaluation of Crocus sativus stigmas in neonates of nursing mice.. Journal of nephropathology, 32 , 81-5. https://doi.org/10.12860/jnp.2014.16
Edamula, R., , M., Kumar, D., Krishnamurthy, H., & Latha, M. (2014). Prenatal Developmental Toxicity of Crocus sativus (saffron) in Wistar rats. , 2 , 46-49. https:/ /doi.org/10.14419/ijpt.v2i2.3035 Edamula, R., , M., , M., Kumar, D., & , K. (2015). EVALUATION OF TOXICITY OF CROCUS SATIVUS (SAFFRON) DURING EMBRYOGENESIS IN WISTAR RATS. International journal o f pharma and biosciences.
Elfatih, N., & Eltawilll, G. (2022). Impairment of placental angiogenesis in rats treated with saffron: The role of low dose gamma irradiation. Arab Journal of Nuclear Sciences and Applications. https:/ /doi.org/10.21608/ajnsa.2022.118229.1547
Fatih, N. (2021). Impairment of Placental Angiogenesis in Rats Treated with Saffron: The Role of Low Dose Gamma Irradiation. I n t ernational Journal of Clinical Studies and Medical Case Reports. https:/ /doi.org/10.46998/ijcmcr.2021.14.000343
Gorginzadeh, M., & Vahdat, M. (2018). Smooth muscle relaxant activity of Crocus sativus (saffron) and its constituents: possible mechanisms. Avicenna Journal of Phytomedicine ,8 , 475-477. https://doi.org/10.22038/ajp.2018.11481
Goyal, A., Raza, F., Sulaiman, S., Shahzad, A., Aaqil, S., Iqbal, M., Javed, B., & Pokhrel, P. (2024). Saffron extract as an emerging novel therapeutic option in reproduction and sexual health: recent advances and future prospectives. Annals of Medicine and Surgery, 86, 2856 – 2865. https://doi.org/10.1097/ms9.0000000000002013
Hosseini, S., Dashti, R., Anvari, M., & Zeinali, F. (2009). The abortificant effects of different doses of saffron (Crocus sativus) decoction in mice. https:/ /doi.org/10.1055/s-0029-1234792
Lu, C., Ke, L., Li, J., Zhao, H., Lu, T., Mentis, A., Wang, Y., Wang, Z., Polissiou, M., Tang, L., Tang, H., & Yang, K. (2021). Saffron (Crocus sativus L.) and health outcomes: a meta-research review of meta-analyses and an evidence mapping study. Phytomedicine: international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 91, 153699. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2021.153699
Marrone, G., Urciuoli, S., Di Lauro, M., Cornali, K., Montalto, G., Masci, C., Vanni, G., Tesauro, M., Vignolini, P., & Noce, A. (2024). Saffron (Crocus sativus L.) and Its By-Products: Healthy Effects in Internal Medicine. Nutrients , 16 . https://doi.org/10.3390/nu16142319
Moallem, S., Afshar, M., Etemad, L., Razavi, B., & Hosseinzadeh, H. (2016). Evaluation of teratogenic effects of crocin and safranal, active ingredients of saffron, in mice. Toxicology and Industrial Health, 32 , 285 – 291. https://doi.org/10.1177/0748233713500818
Nili-Ahmadabadi, A., Artimani, T., Sepehr, A., Kaloorazi, Z., Behnamfar, Y., Larki-Harchegani, A., Ranjbar, A., Dastan, D., Azandaryani, M., & Ahmadimoghaddam, D. (2022). The effect of saffron and its constituent, crocin, on anterior pituitary-gonadal axis during pregnancy in the rat: A time-course study. South African Journal of Botany. https://doi.org/10.1016/j.sajb.2022.04.001