En çok izlenen 100 #ADHD TikTok videosunda belirti iddialarının yarısından azı tanı ölçütleriyle uyumlu bulundu.
Sosyal medyadan öğrenilen psikoloji dili hayatımıza girdi. Bağlanma stili, sınır, gaslighting, kaçıngan, narsist. Kavramlar yerinde kullanıldığında farkındalık sağlıyor. Ama iki risk büyüyor: sıradan zorlukları hastalık gibi görmek ve partnerimizi bir etiketle susturmak. Buna literatürde “therapy speak” deniyor. İlk kez tedaviye başvuran gençler üzerine yapılan küçük bir pilot çalışmada katılımcıların tümü çevrim içi ruh sağlığı içeriği izlemişti ve çoğu kendine bir klinisyenin koymadığı bir tanı koymuştu.
Asıl mesele şu: duyguyu anlamak, duyguyu yaşamanın yerine geçmiyor. Rahatsız bir his belirdiği anda onu yoruma çevirmek (“bu senin bağlanma yaran”) belirsizliği azaltıyor ama duyguyla teması kesiyor. Buna entelektüalizasyon deniyor. Çift terapisi literatüründe tanımlanan tablo şu: çiftler işbirliği içinde konuşur, içgörü sergiler, yine de kalıcı bir duygusal mesafe bildirir.
Yakınlık ise başka bir yerden geliyor. Günlük etkileşim kayıtlarında yakınlığı en iyi yordayan şey kendini açmak ve karşılık almaktı; duygu paylaşımı, bilgi paylaşımından daha güçlüydü. Yeni evli çiftlerin kavga kayıtlarında en etkili onarımlar mantıkla değil duygusal bağla geldi: paylaşılan mizah, şefkat, kendi payını üstlenmek. 960 çiftte sorunları sürekli birlikte didiklemek 15 ila 20 hafta sonra depresyon ve anksiyeteyi artırdı, ilişki doyumunu artırmadı. Belirti şiddeti eşitlendiğinde bile kendine “depresyonum var” etiketi yapıştıranlar durumları üzerinde daha az kontrol algılıyordu.
Yol haritası: Tanıyı değil hissi söyle (“sen kaçıngansın” yerine “uzaklaştığında korkuyorum”). Kavgayı ilk 3 dakikada onar; haklı çıkmak değil bağı korumak. Aynı sorunu didiklemeye süre sınırı koy. Sosyal medya içeriğini soru olarak al, tanı olarak değil. Kusurunu göstermekten korkma: karşı taraf kırılganlığını senin sandığından daha olumlu görüyor. Bu bilgiyi bırak demek değil. Bilginin duygunun yerine geçmesine izin verme demek.