Kötü hissedince kendine defalarca “neden” diye sormak, ruh hâlini çoğu zaman düzeltmez. Bu döngünün adı ruminasyon ve depresyonu ağırlaştırabiliyor.
🧠 Ruminasyon (rumination), kötü hissedince dikkati bu hissin nedenlerine ve sonuçlarına tekrar tekrar çevirmek demek. Adrian Wells'in metakognitif modelinde (düşüncelerimiz hakkındaki inançları inceleyen model) ruminasyon, endişe ve tehdit izlemeyle birlikte Bilişsel Dikkat Sendromu'nu (Cognitive Attentional Syndrome) oluşturur ve ruhsal bozuklukların gelişiminde ortak bir düşünme biçimi olarak ele alınır.
🔬 Ruminasyonun depresyonu ağırlaştırdığı, olumsuz düşünmeyi artırdığı, problem çözmeyi bozduğu ve sosyal desteği aşındırdığı iyi desteklenen bulgular arasında. Kaygı, tıkınırcasına yeme, aşırı alkol kullanımı ve kendine zarar ile de ilişkili bulundu. Wells'in modeline göre döngüyü iki inanç besliyor: “üzerine düşünürsem çözerim” ve “bu düşünceleri durduramıyorum”. Doğum sonrası ilk yıldaki 603 annede bu inançlar ruminasyon ve depresif belirtilerle ilişkiliydi (tek ölçümlü bir çalışma). Her tekrarlayan düşünce zararlı da değil: zor bir olaydan toparlanmaya ve plan yapmaya yardım edebiliyor. Sonucu belirleyenlerden biri düşüncenin soyut mu somut mu olduğu.
Atılabilecek adımlar: “Neden” sorusu geldiğinde ona bir ad koyun. Cevap vermek zorunda olmadığınızı hatırlayın. Somuta geçin: “şimdi atabileceğim tek adım ne?” Gerekirse dikkatinizi olumlu bir etkinliğe çevirin. Döngü haftalardır sürüyor ve gündelik işlevinizi bozuyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.
Bu içerik tanı ya da tedavi tavsiyesi değildir.
Yardıma ihtiyacınız varsa: 112 · ALO 183
Kaynaklar:
Wells (2019), Front Psychol
Nolen-Hoeksema ve ark. (2008), Perspect Psychol Sci
Petrošanec ve ark. (2022), Psychol Psychother
Watkins (2008), Psychol Bull