Metakognitif terapi (MCT) düşüncenin içeriğini değiştirmeye değil, düşünmenin nasıl yönetildiğine odaklanır.
🧠 Bilişsel davranışçı terapi (BDT) bir düşünceye “doğru mu, kanıtı ne?” diye sorar. MCT ise “bu düşünceye yanıt vermen gerektiğine neden inanıyorsun?” diye sorar. Yaklaşım, Wells ve Matthews'in 1996'da önerdiği öz düzenleyici yürütücü işlev modelinden doğdu. Odakta düşüncenin kendisi değil, endişe, ruminasyon (aynı düşünceye dönüp durmak) ve tehdit izlemeden oluşan ısrarcı düşünme biçimi ve onu sürdüren üst bilişsel inançlar var.
🔬 Kanıt umut verici ama kesin değil. 25 çalışmayı birleştiren meta analizde (15'inde katılımcılar gruplara kurayla dağıtılmıştı) MCT, bekleme listesine, yani henüz tedavi almamış, sırada bekleyen gruba göre büyük etki gösterdi (g = 2,06). g etki büyüklüğüdür: sıfır fark yok demektir, büyüdükçe fark artar. Bilişsel ve davranışçı müdahalelere göre fark tedavi sonunda g = 0,69 (8 çalışma), izlemde g = 0,37 (7 çalışma). Majör depresyonlu 174 yetişkinde tedavi sonu iyileşme Beck Depresyon Envanteri'ne göre MCT'de %74, BDT'de %52'ydi; değerlendiricinin puanladığı Hamilton ölçeğinde fark çıkmadı. O çalışmada hastaların %69'unu tek terapist gördü ve baş araştırmacı yöntemin kurucusuydu; yazarlar bunu sınırlılık olarak yazıyor.
Terapistler için: formülasyona içeriği değil süreci yazın, üst bilişsel inançları ölçün, yöntemleri birleştiriyorsanız bunu bilin ve ölçün. Danışanlar için: terapistinize hangi düzeyde çalıştığınızı sorabilirsiniz.
Bir EMDR terapisti olarak bende kalan soru şu: işlediğimiz şey anının içeriği mi, kişinin kendi zihnine güveni mi?
Bu içerik tanı ya da tedavi tavsiyesi değildir.
Kaynaklar:
Wells ve Matthews (1996), Behav Res Ther
Wells (2019), Front Psychol
Wells ve Cartwright-Hatton (2004), Behav Res Ther
Normann ve Morina (2018), Front Psychol
Callesen ve ark. (2020), Sci Rep