Hangi Terapi? Ruhsal Zorlanmalara Karşı Etkili Psikoterapi Önerileri

Bugün etkisi araştırmalarla gösterilmiş 100'ü aşkın psikoterapi yöntemi var. Hangi Terapi? kitabındaki bölüme göre, bilimsel kanıtı olmadan tedavi iddiasında bulunan "teknik" sayısı bunun on katından fazla. Ruhsal bir zorlanma için yardım arayan biri için asıl soru bu yüzden "hangi terapi?" sorusudur ve bu sorunun cevabı kişisel deneyimden değil, birikmiş kanıttan gelir.

Kanıt basamak basamak birikir. Tek tek deneyimler, kontrollü araştırmalar, onları bir araya getiren meta analizler ve en sonda alanın otoritelerinin hazırladığı kılavuzlar. "Komşuma şu iyi gelmişti" gibi bir cümle bilimsel anlamda vaka bile sayılmaz. Kitap bunun etik karşılığını da yazıyor: araştırma dışında, her tablo için kılavuzda ilk sırada önerilen tedavi önerilir. Örneğin onlarca kılavuzda travma sonrası stres bozukluğu için ilk sıra tedaviler EMDR ve bilişsel davranışçı terapidir. EMDR'nin bu alandaki etkisini randomize kontrollü çalışmalar ve meta analizler destekliyor (Wilson ve ark., Front Psychol, 2018). Bilişsel davranışçı terapinin meta analizleri ise depresyondan panik bozukluğa, pek çok tabloya uzanıyor (Butler ve ark., Clin Psychol Rev, 2006).

Tek bir çalışmayı okurken neye bakmak gerektiğini bir örnek iyi gösteriyor. Kitabın 11. bölümünde ("EMDR Terapisi Ne Vadeder?") Zeynep Zat'ın aktardığı bir çalışmada Behnammoghadam ve arkadaşları (Glob J Health Sci, 2015) kalp krizi sonrası depresyonu olan 60 hastayı inceledi. EMDR alan grupta Beck depresyon puanı ortalama 27,3'ten 11,8'e indi, hiçbir psikoterapi almayan kontrol grubunda son ölçüm 31,7 oldu. Bulgu anlamlı. Ama kontrol grubu terapi almadığı için bu tasarım, tedavinin hiç tedavi almamaktan iyi olduğunu gösterir; başka bir terapiden üstün olduğunu göstermez. Örneklem de özel bir hasta grubu. Kılavuzların tek çalışmaya değil, çalışmaların toplamına dayanmasının nedeni bu.

Pratikte kitabın önerdiği sıra şöyle: önce ayrıntılı tıbbi ve bedensel inceleme, çünkü başka bir hastalık ruhsal belirtilerin altında yatabilir. Sonra ilk görüşmede iki şey açıkça konuşulur: bu tablo için bilimsel olarak öncelikli tedavi hangisi ve yarar tahminen ne kadar sürede beklenebilir. Terapiye erişemeyen, yakınmaları ağır olmayan kişiler için bilimsel temelli kendi kendine yardım kitapları da bir seçenek olabilir.

Kitabın bölümleri ve yazarları:
Bölüm 1, Psikoterapi ve Beyin: M. Hakan Türkçapar
Bölüm 2, Bilişsel Davranışçı Terapinin Keşfi ve Gelişimi: Emre Sargın
Bölüm 3, Biyoloji, Antidepresanlar ve Psikoterapi: Alişan Burak Yaşar
Bölüm 4, Bilişsel Davranışçı Terapi Uygulamaları: Kadir Özdel
Bölüm 5, Bilişsel Davranışçı Terapi'yi Anlamak ve Anlatmakta Metaforlar: Arzu Erkan
Bölüm 6, Davranışçılık ve Davranış Terapileri: Levent Sütçigil
Bölüm 7, Anlam ve Eylemin Kavuşması: Kabul ve Kararlılık Terapisi: K. Fatih Yavuz
Bölüm 8, Travma Perspektifinden Psikolojik ve Psikiyatrik Sorunlar ve EMDR: Emre Konuk
Bölüm 9, Psikolojik Travma ve Travma Tedavilerinin Tarihi: Şenel Karaman
Bölüm 10, EMDR Terapisi ve Beyin Üzerindeki Etkileri: Alişan Burak Yaşar
Bölüm 11, EMDR Terapisi Ne Vadeder?: Zeynep Zat
Bölüm 12, EMDR ve Beden Çalışmalarıyla Ağrı, Bulantı ve Kokulara Duyarlılık Şifa Bulabilir mi?: Önder Kavakcı
Bölüm 13, Afet ve Acil Durumlarda EMDR Kullanılabilir mi?: Asena Yurtsever
Bölüm 14, Karanlığa Bakmaya Cesaret Etmek: Psikanaliz: Şahabettin Çetin
Bölüm 15, Psikodinamik Psikoterapiler ve Aktarım Odaklı Psikoterapi: Görkem Gökçelioğlu
Bölüm 16, Destekleyici Psikoterapi: Altan Eşsizoğlu
Bölüm 17, Bir İlişkisel Psikoterapi Yaklaşımı Olarak Şema Terapi: Sınırlı Yeniden Ebeveynlik: Gonca Soygüt Pekak
Bölüm 18, Zihin, Düşünce, Metakognisyon ve Metakognitif Terapi: Anıl Gündüz ve E. Başak Usta Gündüz

Tanı ya da tedavi tavsiyesi değildir.