Psikolog, Klinik Psikolog, Psikiyatrist: Farkları Nedir, Kim Psikoterapi Yapar?

Yazan: Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

"Psikolog mu, psikiyatrist mi?" ruh sağlığı alanında en çok sorulan sorulardan biri. İstanbul'da, Kadıköy'de ya da başka bir yerde psikolog ya da psikiyatrist ararken bu unvanların ne anlama geldiğini bilmek, doğru kişiye ulaşmayı kolaylaştırır.

Psikiyatrist

Psikiyatrist, tıp fakültesinden sonra Ruh Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimdir. Muayene eder, tanı koyar, gerektiğinde tetkik ister ve ilaç yazar. Uzmanlık eğitimi psikoterapiyi de kapsar; psikoterapi eğitimi almış psikiyatristler psikoterapi uygular. Çocuk ve ergenler için ayrı bir uzmanlık dalı olan Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları vardır.

Psikolog

Psikolog, üniversitelerin psikoloji bölümünü bitirmiş kişidir. Psikolojik değerlendirme ve testler, danışmanlık ve eğitim alanlarında çalışır. Psikologlar ilaç yazamaz.

Klinik psikolog

Klinik psikolog, psikoloji lisansından sonra klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktora yapmış kişidir. 2014 tarihli sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımları yönetmeliğine göre klinik psikologlar, ruhsal bozukluklarda uzman hekimin tanısı ve yönlendirmesiyle psikoterapi uygulayabilir. Klinik psikologlar da ilaç yazamaz.

Psikoterapist

Türkiye'de "psikoterapist" ayrı bir meslek unvanı olarak tanımlanmamıştır. Bu ifade, psikoterapi eğitimi almış psikiyatristler ve klinik psikologlar için kullanılır. Bu nedenle bir uygulayıcının temel mesleğini, yani psikiyatrist mi yoksa klinik psikolog mu olduğunu, ve hangi yöntemde eğitim aldığını sormak önemlidir.

Eğitimleri neden farklı?

Türkiye'de 430 psikiyatrist ve psikologla yaptığımız araştırmada, iki meslek grubunun farklı psikoterapi ekollerinde yoğunlaştığını gördük: psikiyatristler bilişsel davranışçı terapi, psikodinamik, cinsel, grup ve destekleyici terapi eğitimlerine; psikologlar ise EMDR ile aile ve çift terapisi eğitimlerine daha çok katılmıştı. Uygulayıcıların eğitimleri birbirine benzemediği için, hangi yöntemle çalıştıklarını sormak doğru seçimi kolaylaştırır.

Hangisine başvurmalıyım?

• İlaç tedavisi gerekebilecek, belirtilerin ağır olduğu, tanının belirsiz olduğu ya da bedensel bir hastalığın eşlik ettiği durumlarda psikiyatrist değerlendirmesi uygundur.
• Psikoterapi, psikoterapi eğitimi almış psikiyatristler ve klinik psikologlar tarafından uygulanabilir.
• Birçok durumda psikiyatrist ve klinik psikolog birlikte çalışır.

Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceniz varsa randevu beklemeyin; 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Psikoterapi seçimi hakkında daha fazlası için en iyi psikiyatrist ve uygun terapi seçimi yazısına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Psikolog ilaç yazabilir mi?

Hayır. Türkiye'de ilaç yalnız hekimler tarafından yazılır; ruhsal hastalıklarda bu hekim çoğunlukla psikiyatristtir. Psikologlar ve klinik psikologlar ilaç yazamaz.

Psikiyatrist terapi yapar mı?

Evet. Ruh Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlık eğitimi psikoterapiyi de kapsar; psikoterapi eğitimi almış psikiyatristler hem ilaç tedavisini hem psikoterapiyi birlikte yürütebilir.

Psikolog ile klinik psikolog arasındaki fark nedir?

Psikolog psikoloji lisansını tamamlamış kişidir. Klinik psikolog ise klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktora yapmıştır ve yönetmelikte ruhsal bozukluklarda, uzman hekimin tanısı ve yönlendirmesiyle psikoterapi uygulayabileceği tanımlanmıştır.

Kaynaklar

1. Yaşar AB, Gündoğmuş İ, Gündüz A. Mental Health Training Characteristics of Psychiatry and Psychology Professionals and Their Reliance on Training Schools in Turkey. Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research. 2021. https://doi.org/10.5455/jcbpr.74416
2. Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik. 2014.