EMDR terapisi zararlı mı, güvenli mi? Kanıt ne söylüyor
Yazan: Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Kısa cevap: EMDR, TSSB tedavisinde klinik kılavuzlarda önerilen bir psikoterapidir. Yine de 'güvenli' sözünü temkinli kullanmak gerekir, çünkü istenmeyen etkileri düzenli raporlayan çalışma sayısı azdır.
Etkililik konusunda ne biliniyor
ABD Gaziler ve Savunma Bakanlıklarının 2023 kılavuzu, TSSB için güçlü önerdiği psikoterapiler arasında EMDR'yi de sayıyor. 2026 tarihli, 65 çalışma ve 3342 katılımcıyı içeren bir meta-analiz, erişkin TSSB'de tedavi bitiminde ve izlemde etki bildirdi. Bekleme listesiyle karşılaştıran 12 randomize çalışmanın (690 katılımcı) meta-analizinde TSSB belirtilerinde standart ortalama fark tedavi sonunda -1,19 (%95 güven aralığı -1,70 ile -0,68) bulundu; ancak kanıt kesinliği düşük ile çok düşük arasındaydı.
Güvenlik bilgisi neden eksik
Aynı meta-analizde hiçbir çalışma yaşam kalitesini, tedavinin kabul edilebilirliğini ya da istenmeyen etkileri değerlendirmemişti. Travma sonrası erken müdahaleleri inceleyen 11 randomize çalışmalık derleme, EMDR'nin güvenli bir seçenek gibi göründüğünü, ama güvenlik verisi içeren daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Bu nedenle 'hiç zararı yok' demek de 'zararlıdır' demek de kanıtın ötesine geçer.
Türkiye'den randomize çalışmalar
Trafik kazası yaşamış kişilerde yapılan randomize kontrollü bir çalışmada EMDR Flash tekniği, ruh sağlığı eğitimi alan gruba göre kaygı, yeniden yaşama, kaçınma, toplam travmatik stres ve ruhsal yaşam kalitesinde bir ay boyunca daha fazla düzelme gösterdi; depresyon ve stres puanlarında fark bulunmadı (Yaşar ve ark., 2022). Aynı alanda çevrim içi EMDR 2.0 grup protokolü de klinik olmayan bir örneklemde sınandı (Yaşar ve ark., 2023; 2025). Bu çalışmalar kısa izlemlidir ve bulgular TSSB tanılı kişilere doğrudan genellenemez.
Karar verirken
EMDR'nin size uygun olup olmadığı, travmanın türü, eşlik eden tanılar ve o anki durumunuz birlikte değerlendirilerek konuşulur. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa 112'yi arayın.
İlgili yazılar
İlgili kitaplar
- EMDR Terapisi ile Beyinde Değişim: Ruhsal Travma Terapisinde İyileşmek, Psikonet, 2021, yazar.
- EMDR Terapisi Uygulama Kılavuzu, Psikonet, 2026, editör ve bölüm yazarı.
- Herkes için EMDR, Okuyan Us, 2022, editör ve bölüm yazarı.
Kaynakça
- Schnurr PP ve ark. (2024). The Management of Posttraumatic Stress Disorder and Acute Stress Disorder: Synopsis of the 2023 U.S. Department of Veterans Affairs and U.S. Department of Defense Clinical Practice Guideline. Annals of Internal Medicine. https://doi.org/10.7326/M23-2757
- Yang H ve ark. (2026). The immediate and follow-up effects of EMDR therapy for adults with post-traumatic stress disorder: a meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Psychology. https://doi.org/10.1186/s40359-026-05349-w
- Villegas-Ortega J ve ark. (2025). Effects of EMDR vs. waiting list for adults with post-traumatic stress disorder: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Affective Disorders. https://doi.org/10.1016/j.jad.2025.120134
- Torres-Giménez A ve ark. (2024). Efficacy of EMDR for early intervention after a traumatic event: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychiatric Research. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2024.04.019
- Yaşar AB ve ark. (2022). A randomized-controlled trial of EMDR flash technique on traumatic symptoms, depression, anxiety, stress, and life of quality with individuals who have experienced a traffic accident. Frontiers in Psychology, 13, 845481. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.845481
- Yaşar AB ve ark. (2023). The effectiveness of online EMDR 2.0 group protocol on posttraumatic stress disorder symptoms, depression, anxiety, and stress in individuals who have experienced a traffic accident: a preliminary study. Journal of EMDR Practice and Research, 17(3), 171-184. https://doi.org/10.1891/EMDR-2023-0003
- Yaşar AB ve ark. (2025). The effectiveness of online Eye Movement Desensitization and Reprocessing 2.0 Group Protocol on post-traumatic stress disorders symptoms, depression, anxiety, and stress in individuals who have experienced a traffic accident: a randomized-controlled study. Frontiers in Psychiatry, 16, 1452206. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1452206