यह पृष्ठ तुर्की से स्वचालित रूप से अनुवादित किया गया है। मूल पढ़ें
यह पृष्ठ 26वीं विश्व मनोरोग कांग्रेस में प्रस्तुत अध्ययन का कृत्रिम बुद्धिमत्ता की सहायता से तैयार किया गया तुर्की सारांश है। अध्ययन का स्वामित्व इसे प्रस्तुत करने वाले लेखकों के पास है; उद्धरण के लिए मूल स्रोत देखें।
डिजिटल विभ्रम और संज्ञानात्मक संवेदनशीलता: गलत सूचना और मनोविकृति विज्ञान के अंतर्संबंध की व्यवस्थित समीक्षा
Digital delusion and cognitive vulnerability: a systematic review of the interface between misinformation and psychopathology
प्रस्तुतकर्ता: Yasmin M. Suleiman
देश: Brazil
सत्र: 3163 - FREE COMMUNICATIONS 07: CHILD AND ADOLESCENT MENTAL HEALTH IN THE DIGITAL AGE
तिथि: Thu, 24.09.2026, 16:25 - 16:35
सभागार: Hall K16
संज्ञानात्मक रूप से संवेदनशील व्यक्ति डिजिटल गलत सूचना से अधिक प्रभावित होते हैं, और सोशल मीडिया का बढ़ता संपर्क उत्पीड़क आशंका, विभ्रम-सदृश विश्वासों तथा वास्तविकता को पहचानने की क्षमता में कमी से जुड़ा है।
इस समीक्षा का उद्देश्य संज्ञानात्मक संवेदनशीलता (cognitive vulnerability) और डिजिटल गलत सूचना (misinformation) से प्रभावित होने की प्रवृत्ति के बीच संबंध की जाँच करना तथा मनोविकृतिपरक लक्षणों के विकसित होने और बने रहने में इसकी भूमिका का मूल्यांकन करना है। PRISMA दिशानिर्देशों के अनुसार की गई इस व्यवस्थित समीक्षा में PubMed, SciELO और PsycINFO डेटाबेस में 2010–2025 के बीच प्रकाशित अध्ययनों की खोज गलत सूचना, संज्ञानात्मक संवेदनशीलता, मनोविकृति और डिजिटल परिवेश से संबंधित शब्दों को संयोजित करके की गई; डिजिटल संपर्क और संज्ञानात्मक या मनोरोग संबंधी परिणामों के बीच संबंध का मूल्यांकन करने वाले मूल अध्ययनों को शामिल किया गया, जबकि वर्णनात्मक समीक्षाओं, दोहराए गए अध्ययनों और नैदानिक प्रासंगिकता से रहित लेखों को बाहर रखा गया। कुल 312 अभिलेखों की पहचान की गई और छँटाई के बाद 16 अध्ययनों को शामिल किया गया। निष्कर्षों ने लगातार दिखाया कि संज्ञानात्मक रूप से संवेदनशील व्यक्ति, जिनमें मनोरोग से ग्रस्त लोग या आलोचनात्मक तर्क-विवेचन की क्षमता में कमी वाले व्यक्ति भी शामिल हैं, गलत सूचना और विकृत डिजिटल सामग्री से अधिक प्रभावित होते हैं। सोशल मीडिया का बढ़ता संपर्क उत्पीड़क आशंका के उच्च स्तर, विभ्रम-सदृश विश्वासों तथा वास्तविकता को पहचानने की क्षमता में कमी से जुड़ा पाया गया; यह भी पाया गया कि डिजिटल परिवेश संज्ञानात्मक पूर्वाग्रहों, विशेषकर पुष्टिकरण पूर्वाग्रह (confirmation bias), को बढ़ावा देकर कुसमायोजित विश्वास-प्रणालियों को सुदृढ़ करता है। लेखकों के अनुसार, डिजिटल संपर्क विशेष रूप से संवेदनशील समूहों में संज्ञानात्मक विकृतियों को उत्प्रेरित करने और बनाए रखने, दोनों में भूमिका निभा सकता है, और आधुनिक मनोरोग चिकित्सा में डिजिटल साक्षरता तथा आलोचनात्मक चिंतन को बढ़ावा देने वाले हस्तक्षेपों सहित अंतर्विषयक रणनीतियाँ आवश्यक हैं।
इस अध्ययन को कैसे उद्धृत करें?
APA 7: Suleiman, Y. M., et al. (2026, September 24). Digital delusion and cognitive vulnerability: a systematic review of the interface between misinformation and psychopathology [Oral presentation]. 26th WPA World Congress of Psychiatry (WCP 2026), Stockholm, Sweden.
Vancouver: Suleiman YM, et al. Digital delusion and cognitive vulnerability: a systematic review of the interface between misinformation and psychopathology [oral presentation]. 26th WPA World Congress of Psychiatry (WCP 2026); 2026 Sep 23-26; Stockholm, Sweden.
लेखकों के नाम और शीर्षक का प्रारूप कांग्रेस की प्रणाली से स्वचालित रूप से तैयार किए गए हैं; उपयोग करने से पहले मूल पोस्टर से मिलान करें।
इसी विषय से संबंधित
- Siber tanıkların davranışını belirleyen etkenler
- Z kuşağında sosyal medyanın "lunapark etkisi"nin modellenmesi: örtük değişken yaklaşımı
- DEHB'de dijital girişimler: etkililik ve çok modlu tedavi yaklaşımlarına entegrasyon
- Algoritmaların inşa ettiği beyinler: dijital çağda DEHB, patolojiyi mi tanılıyoruz yoksa yeni bir normali mi patolojikleştiriyoruz?
- Genç erişkin bir örneklemde nomofobi ile yaygın anksiyete bozukluğu arasındaki ilişki