इस पृष्ठ का अनुवाद तैयार किया जा रहा है; अभी मूल तुर्की पाठ दिखाया जा रहा है। मूल पढ़ें

← ब्लॉग पर वापस जाएं

Smart Therapy hipotezi ne önerir: protokolü değil değerlendirmeyi standartlaştıran beş basamaklı bir psikoterapi çerçevesi

Güncel Makaleler

Smart Therapy hipotezi, psikoterapide protokolü değil değerlendirmeyi standartlaştırmayı öneriyor. Doç. Dr. Anıl Gündüz’le yazdığımız Frontiers in Psychiatry makalesinin özü bu, kendisine teşekkürler.

🧩 Sorun yöntem azlığı değil. Yüzü aşkın kanıta dayalı protokol var; klinisyenlerin çoğu ise yaklaşımları harmanlayarak çalışıyor. Hangi müdahalenin kime, hangi sırayla seçileceğine yön veren standart bir çerçeve yok. 669 çalışmalık bir meta analizde her 5 danışandan yaklaşık 1’i terapiyi erken bıraktı.

🧠 Model önce üç alanı değerlendiriyor: biyolojik ön koşullar (iltihap, stres ekseni, besin eksikleri), “donanım” (travma ve zorlu yaşantılarla kodlanmış bellek izleri) ve “yazılım” (endişeye takılan düşünme alışkanlıkları). Sonra beş basamak: ortak hedef, biyolojik hazırlık, eşlenmiş çekirdek müdahale (yazılım için başta Üstbilişsel Terapi, donanım için anıyı yeniden işleyen EMDR, Şema Terapi ya da psikodinamik terapi), etkinliğe planlı dönüş ve ilişkileri işe katmak.

⚖️ Bu bir deneme sonucu değil, sınanabilir bir hipotez. Kanıt iki yönlü: çocuklarda parçaları çocuğa göre seçilen tedavi hem olağan bakımı hem standart tedaviyi geride bıraktı; depresyonda algoritmayla eşlenen grupta anlamlı iyileşme %52,3, hafif destekle başlayan bakımda %45,1 oldu (eşleme yoğunluğa göreydi). Ama Project MATCH’te alkol bağımlılığında güçlü eşleme etkisi yalnızca ruhsal sorunların ağırlığında bulundu. Üstbilişsel Terapi meta analizi de daha büyük denemeler istiyor. Merkez soru: mekanizmaya göre eşleme, olağan tedaviye ve tek protokole göre iyileşmeyi artırıp bırakmayı azaltır mı?

Terapiye başlarken sorun: hedef birlikte yazıldı mı, bedensel etkenler soruldu mu, bu yöntem hangi mekanizmayı hedefliyor? Bırakmayı düşünüyorsanız önce seansta söyleyin.

Bu içerik tanı ya da tedavi tavsiyesi değildir.

Kaynaklar:
Delgadillo ve ark. (2022), JAMA Psychiatry
Normann ve Morina (2018), Frontiers in Psychology
Project MATCH (1997), J Stud Alcohol
Swift ve Greenberg (2012), J Consult Clin Psychol
Weisz ve ark. (2012), Arch Gen Psychiatry
Yaşar ve Gündüz (2026), Frontiers in Psychiatry

Sunum dosyasını indirin

Bilimsel kaynaklar için → TIKLAYINIZ

Sitenin son güncellemesi: 8 Kasım 2026 · Site editörü: Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar, info@alisanburak.com