Ruh sağlığı uygulamaları: hangilerinin kanıtı var, onay ne anlama geliyor?

İncelenen ruh sağlığı uygulamalarının yalnızca %15'i bir fizibilite ya da etkililik çalışmasıyla destekleniyor (Herpertz ve ark., 2025).

📱 Mağazada sıralamanın üstündeki 73 uygulamanın %64'ü etkililik iddia ediyordu, yalnızca biri yayımlanmış bir çalışmaya atıf yapıyordu. Onay etiketi de tek başına yetmiyor: FDA izni klinik etkililiği tek tip göstermiyor, Almanya'daki DiGA onay çalışmalarında yanlılık riski yüksek bulundu.

🔬 176 randomize çalışmayı birleştiren meta analizde uygulamalar depresif belirtilerde (g=0,28) ve yaygın anksiyetede (g=0,26) küçük ama anlamlı etki gösterdi. Bilişsel davranışçı terapi (BDT) öğeleri içerenlerde etki daha büyüktü. Rehberli internet tabanlı BDT, 20 karşılaştırmalı çalışmada yüz yüze BDT ile genel olarak eşdeğer çıktı; ancak bozukluk bazında çalışma sayısı hâlâ az. Uykusuzlukta dijital BDT programı Sleepio, 1.711 kişilik randomize çalışmada uykuyla ilişkili yaşam kalitesini belirgin iyileştirdi (denemenin yazarlarından biri programın geliştiricisi). Depresyonda reçete edilebilen uygulamaların kanıtına birkaç uygulama, özellikle Deprexis hâkim. Bir şemsiye derleme ise hiçbir bulgunun kendi ölçütüne göre "ikna edici" düzeye ulaşmadığını bildiriyor.

🧭 Seçerken beş soru: Randomize çalışması var mı? BDT temelli mi? Bir insan eşlik ediyor mu? Onay hangi çalışmaya dayanıyor? Veri üçüncü taraflarla paylaşılıyor mu? Popüler uygulamalarda 15. günde kullanmaya devam edenlerin medyan oranı %3,9. Uygulamalar profesyonel tedavinin yerine geçmek için tasarlanmadı.

Bu içerik tanı ya da tedavi tavsiyesi değildir.

Kaynaklar:
Herpertz ve ark. 2025, Internet Interv
Larsen ve ark. 2019, npj Digit Med
Goldberg ve ark. 2022, PLOS Digit Health
Linardon ve ark. 2024, World Psychiatry
Linardon ve ark. 2019, World Psychiatry
Carlbring ve ark. 2018, Cogn Behav Ther
Karyotaki ve ark. 2021, JAMA Psychiatry
Espie ve ark. 2019, JAMA Psychiatry
Schmitz ve ark. 2026, Sci Rep
Sippli ve ark. 2025, npj Digit Med
Albitar ve ark. 2026, Brain Sci
Baumel ve ark. 2019, J Med Internet Res

Sunum dosyasını indirin

Bilimsel kaynaklar için → TIKLAYINIZ