# Takviyeler

- URL: https://alisanburak.com/oneriler/takviyeler
- Language: tr
- Last updated: not specified
- Page title: Takviyeler ve Kanıt Durumu — Doç. Dr. Alişan Burak Yaşar

> Psikiyatri pratiğinde adjuvan olarak konuşulan takviyeler (safran, NAC, omega-3, magnezyum ve diğerleri) ve bugünkü kanıt durumları. Yalnızca hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Öneriler

# Takviyeler

Aşağıda, psikiyatri pratiğinde adjuvan olarak konuşulan takviyeler ve bugünkü kanıt durumları özetleniyor. Etkileri genellikle küçük-orta düzeydedir ve hiçbiri tedavinin yerine geçmez.

Bu liste yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Buradaki takviyeleri YALNIZCA hekiminiz size özel olarak önerdiği takdirde kullanın. Kullandığınız ilaçlarla etkileşebilir; kendi başınıza başlamayın, mevcut tedavinizi bırakmayın.

- 1) Safran
Not: Gebelik ihtimali varsa kullanmayın.
 34 randomize kontrollü çalışmayı toplayan GRADE değerlendirmeli meta-analiz safranın depresyon ölçek puanlarını plaseboya göre anlamlı düşürdüğünü bildiriyor (Mahmoudi ve ark., 2026). SSRI'larla doğrudan karşılaştıran 8 çalışmanın meta-analizinde iki grup arasında anlamlı fark bulunamamış, safran kolunda yan etki daha az görülmüş (Shafiee ve ark., 2025) — ancak bu çalışmalar küçük ve kısa süreli; “SSRI yerine geçer” demek için yeterli değil.
Sistematik derlemeler safranın anksiyete skorlarını plaseboya göre anlamlı azalttığını gösteriyor (Marx ve ark., 2019).
Çalışmalarda uyku kalitesi ve uykusuzluk skorlarında (PSQI, ISI) hafif-orta düzeyde iyileşme bildirilmiş (Lian ve ark., 2022).
- 2) NAC (N-asetil sistein)
Meta-derlemelerde depresyon ve diğer duygudurum bozukluklarında ek (adjuvan) ajan olarak umut verici bulunuyor (Fernandes ve ark., 2016).
Çalışmalarda günlük doz 1000-3000 mg arasında, tedavi süresi 8-24 hafta (Peng ve ark., 2024). Etki küçük (SMD = -0,24) ve en belirgin olarak iki uçlu bozukluk hastalarında görülüyor; tek başına değil ek ajan olarak kullanılıyor.
Şizofrenide negatif belirtiler ve genel belirti şiddetinde anlamlı azalma için öneri düzeyinde kanıt var (Yolland ve ark., 2020).
- 3) Omega-3 (EPA baskın)
Depresyonda etkili bulunan formlar EPA baskın olanlar. ISNPR kılavuzu saf EPA ya da EPA/DHA oranı 2'nin üzerinde olan formülasyonları öneriyor; günlük doz 1-2 g net EPA (Guu ve ark., 2019). Meta-analizler de etkinin EPA oranı yükseldikçe belirginleştiğini gösteriyor (Liao ve ark., 2019). DHA baskın formlarda antidepresan etki gösterilememiştir.
Kanıtın sınırı: Cochrane derlemesi omega-3'ün depresyondaki etkisini küçük ve kanıt kesinliğini düşük buluyor; tek başına tedavi olarak değil, ek olarak düşünülmeli (Appleton ve ark., 2021).
- 4) Sitikolin
Psikiyatrik alandaki etkileri destekleyici (adjuvan) düzeyde, kanıtlar henüz sınırlı. En çok depresyon, şizofrenide negatif belirtiler ve bağımlılık alanlarında çalışılmış.
Psikiyatrik kullanımına dair kanıt iki küçük randomize çalışmayla sınırlı; meta-analiz düzeyinde kanıt yok (Roohi-Azizi ve ark., 2017; Brown ve Gabrielson, 2012).
- 5) L-metilfolat (yüksek doz)
Antidepresana eklenen L-metilfolatın (15 mg/gün) SSRI'ya yanıt vermeyen majör depresyonda yanıt oranını artırdığı gösterilmiş (Papakostas ve ark., 2012); meta-analiz etkiyi orta-düşük düzeyde buluyor (Maruf ve ark., 2022).
- 6) D vitamini ve B grubu (özellikle folat ve B12)
Hedef bir kan düzeyi yazmıyoruz: Endocrine Society'nin 2024 kılavuzu genel erişkinde rutin D vitamini düzeyi ölçümü ve düzeye göre hedef belirlenmesini önermiyor (Demay ve ark., 2024). Eksiklik saptanırsa replasman hekiminizin kararıyla yapılır.
D vitamini eklenmesinin depresyon puanlarına etkisi doz-yanıt meta-analizinde küçük ve kesinliği sınırlı (Ghaemi ve ark., 2024). Folat ve B12'nin tek başına depresyonu tedavi ettiğine dair kanıt yok; etki daha çok eksikliği olanlarda ve ek tedavi olarak görülüyor (Almeida ve ark., 2015; Young ve ark., 2019).
- 7) Probiyotikler
Majör depresyonda ek probiyotiklerin depresif belirtilerde küçük-orta düzeyde azalma ve bilişsel işlevde iyileşme sağlayabildiğine dair giderek artan, ancak hâlâ karışık kanıtlar var (Asad ve ark., 2025; Liu ve ark., 2019) — 23 randomize çalışma, 1401 hasta; etki küçük, çalışmalar arası tutarlılık düşük.
- 8) Magnezyum
Gözlemsel çalışmalar magnezyum durumu ile uyku kalitesi arasında ilişki gösteriyor, ancak randomize çalışmaların sonuçları çelişkili ve kanıt kesinliği düşük (Arab ve ark., 2023; Mah ve Pitre, 2021).
 - Yaşlı uykusuzluk hastalarında 500 mg/gün magnezyum oksit ile 8 haftada uyku süresi, uyku verimi, uykuya dalma süresi ve melatonin düzeyinde anlamlı iyileşme bildirilmiş (Abbasi ve ark., 2012).
 - Kötü uyku bildiren genç-orta yaş sağlıklı erişkinlerde 250 mg/gün magnezyum bisglisinat ile uykusuzluk skoru plaseboya göre anlamlı ama küçük bir etkiyle düşmüş (Schuster ve ark., 2025).
 - L-treonat formu 1 g/gün ile 21 gün boyunca derin ve REM uykusunda, gün içi enerji ve üretkenlikte iyileşme bildirilmiş (Hausenblas ve ark., 2024).
| Form | Öne çıktığı durum |
| --- | --- |
| Magnezyum oksit | Yaşlı primer uykusuzluk, ameliyat sonrası hastalar |
| Magnezyum sitrat | Yaşlı uykusuzluk |
| Magnezyum bisglisinat | Kötü uyku kalitesi olan sağlıklı erişkinler |
| Magnezyum L-treonat | Kötü uyku ile birlikte bilişsel/duygudurum yakınması olanlar |
Çalışma dozları genelde 250–500 mg/gün elementel magnezyum; akşam veya yatmadan önce, 4–8 hafta. Emilimi daha iyi formlar: bisglisinat, sitrat, L-treonat. Bütçe dostu ve kanıtlı form: oksit. Böbrek yetmezliği veya ciddi kalp ritim bozukluğu olanlarda yalnızca hekim kontrolünde kullanılmalıdır.

Hatırlatma: Bu takviyeleri yalnızca hekiminiz önerdiyse kullanın; mevcut tedavinizi kendi başınıza değiştirmeyin.

## Kaynaklar

1. Mahmoudi R, Mohammadi-Sartang M, Servatyari K, ve ark. Effect of saffron on depression, anxiety and mood disorder: a GRADE assessed systematic review and meta-analysis of 34 randomized controlled trials. *Nutritional Neuroscience*. 2026;29(7):816-837. [https://doi.org/10.1080/1028415X.2025.2602153](https://doi.org/10.1080/1028415X.2025.2602153) · PMID: 41693488
2. Shafiee A, Jafarabady K, Seighali N, ve ark. Effect of Saffron Versus Selective Serotonin Reuptake Inhibitors (SSRIs) in Treatment of Depression and Anxiety: A Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. *Nutrition Reviews*. 2025;83(3):e751-e761. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae076](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae076) · PMID: 38913392
3. Marx W, Lane M, Rocks T, ve ark. Effect of saffron supplementation on symptoms of depression and anxiety: a systematic review and meta-analysis. *Nutrition Reviews*. 2019;77(8):557-571. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nuz023](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuz023) · PMID: 31135916
4. Lian J, Zhong Y, Li H, ve ark. Effects of saffron supplementation on improving sleep quality: a meta-analysis of randomized controlled trials. *Sleep Medicine*. 2022;92:24-33. [https://doi.org/10.1016/j.sleep.2022.03.001](https://doi.org/10.1016/j.sleep.2022.03.001) · PMID: 35325766
5. Peng TR, Lin HH, Tseng TL, ve ark. Efficacy of N-acetylcysteine for patients with depression: An updated systematic review and meta-analysis. *General Hospital Psychiatry*. 2024;91:151-159. [https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2024.10.018](https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2024.10.018) · PMID: 39504621
6. Fernandes BS, Dean OM, Dodd S, ve ark. N-Acetylcysteine in depressive symptoms and functionality: a systematic review and meta-analysis. *Journal of Clinical Psychiatry*. 2016;77(4):e457-e466. [https://doi.org/10.4088/JCP.15r09984](https://doi.org/10.4088/JCP.15r09984) · PMID: 27137430
7. Yolland CO, Hanratty D, Neill E, ve ark. Meta-analysis of randomised controlled trials with N-acetylcysteine in the treatment of schizophrenia. *Australian & New Zealand Journal of Psychiatry*. 2020;54(5):453-466. [https://doi.org/10.1177/0004867419893439](https://doi.org/10.1177/0004867419893439) · PMID: 31826654
8. Guu TW, Mischoulon D, Sarris J, ve ark. International Society for Nutritional Psychiatry Research Practice Guidelines for Omega-3 Fatty Acids in the Treatment of Major Depressive Disorder. *Psychotherapy and Psychosomatics*. 2019;88(5):263-273. [https://doi.org/10.1159/000502652](https://doi.org/10.1159/000502652) · PMID: 31480057
9. Liao Y, Xie B, Zhang H, ve ark. Efficacy of omega-3 PUFAs in depression: A meta-analysis. *Translational Psychiatry*. 2019;9(1):190. [https://doi.org/10.1038/s41398-019-0515-5](https://doi.org/10.1038/s41398-019-0515-5) · PMID: 31383846
10. Appleton KM, Voyias PD, Sallis HM, ve ark. Omega-3 fatty acids for depression in adults. *Cochrane Database of Systematic Reviews*. 2021;11(11):CD004692. [https://doi.org/10.1002/14651858.CD004692.pub5](https://doi.org/10.1002/14651858.CD004692.pub5) · PMID: 34817851
11. Roohi-Azizi M, Arabzadeh S, Amidfar M, ve ark. Citicoline Combination Therapy for Major Depressive Disorder: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. *Clinical Neuropharmacology*. 2017;40(1):1-5. [https://doi.org/10.1097/WNF.0000000000000185](https://doi.org/10.1097/WNF.0000000000000185) · PMID: 28085707
12. Brown ES, Gabrielson B. A randomized, double-blind, placebo-controlled trial of citicoline for bipolar and unipolar depression and methamphetamine dependence. *Journal of Affective Disorders*. 2012;143(1-3):257-260. [https://doi.org/10.1016/j.jad.2012.05.006](https://doi.org/10.1016/j.jad.2012.05.006) · PMID: 22974472
13. Maruf AA, Poweleit EA, Brown LC, ve ark. Systematic Review and Meta-Analysis of L-Methylfolate Augmentation in Depressive Disorders. *Pharmacopsychiatry*. 2022;55(3):139-147. [https://doi.org/10.1055/a-1681-2047](https://doi.org/10.1055/a-1681-2047) · PMID: 34794190
14. Papakostas GI, Shelton RC, Zajecka JM, ve ark. L-methylfolate as adjunctive therapy for SSRI-resistant major depression: results of two randomized, double-blind, parallel-sequential trials. *American Journal of Psychiatry*. 2012;169(12):1267-1274. [https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2012.11071114](https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2012.11071114) · PMID: 23212058
15. Ghaemi S, Zeraattalab-Motlagh S, Jayedi A, ve ark. The effect of vitamin D supplementation on depression: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. *Psychological Medicine*. 2024;54(15):3999-4008. [https://doi.org/10.1017/S0033291724001697](https://doi.org/10.1017/S0033291724001697) · PMID: 39552387
16. Demay MB, Pittas AG, Bikle DD, ve ark. Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. *Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*. 2024;109(8):1907-1947. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgae290](https://doi.org/10.1210/clinem/dgae290) · PMID: 38828931
17. Holick MF, Binkley NC, Bischoff-Ferrari HA, ve ark. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. *Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*. 2011;96(7):1911-1930. [https://doi.org/10.1210/jc.2011-0385](https://doi.org/10.1210/jc.2011-0385) · PMID: 21646368
18. Almeida OP, Ford AH, Flicker L. Systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials of folate and vitamin B12 for depression. *International Psychogeriatrics*. 2015;27(5):727-737. [https://doi.org/10.1017/S1041610215000046](https://doi.org/10.1017/S1041610215000046) · PMID: 25644193
19. Young LM, Pipingas A, White DJ, ve ark. A Systematic Review and Meta-Analysis of B Vitamin Supplementation on Depressive Symptoms, Anxiety, and Stress: Effects on Healthy and 'At-Risk' Individuals. *Nutrients*. 2019;11(9):2232. [https://doi.org/10.3390/nu11092232](https://doi.org/10.3390/nu11092232) · PMID: 31527485
20. Asad A, Kirk M, Zhu S, ve ark. Effects of Prebiotics and Probiotics on Symptoms of Depression and Anxiety in Clinically Diagnosed Samples: Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. *Nutrition Reviews*. 2025;83(7):e1504-e1520. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae177](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae177) · PMID: 39731509
21. Liu RT, Walsh RFL, Sheehan AE. Prebiotics and probiotics for depression and anxiety: A systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. *Neuroscience & Biobehavioral Reviews*. 2019;102:13-23. [https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.03.023](https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.03.023) · PMID: 31004628
22. Arab A, Rafie N, Amani R, ve ark. The Role of Magnesium in Sleep Health: a Systematic Review of Available Literature. *Biological Trace Element Research*. 2023;201(1):121-128. [https://doi.org/10.1007/s12011-022-03162-1](https://doi.org/10.1007/s12011-022-03162-1) · PMID: 35184264
23. Mah J, Pitre T. Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a Systematic Review & Meta-Analysis. *BMC Complementary Medicine and Therapies*. 2021;21(1):125. [https://doi.org/10.1186/s12906-021-03297-z](https://doi.org/10.1186/s12906-021-03297-z) · PMID: 33865376
24. Abbasi B, Kimiagar M, Sadeghniiat K, ve ark. The effect of magnesium supplementation on primary insomnia in elderly: A double-blind placebo-controlled clinical trial. *Journal of Research in Medical Sciences*. 2012;17(12):1161-1169. PMID: 23853635
25. Schuster J, Cycelskij I, Lopresti A, ve ark. Magnesium Bisglycinate Supplementation in Healthy Adults Reporting Poor Sleep: A Randomized, Placebo-Controlled Trial. *Nature and Science of Sleep*. 2025;17:2027-2040. [https://doi.org/10.2147/NSS.S524348](https://doi.org/10.2147/NSS.S524348) · PMID: 40918053
26. Hausenblas HA, Lynch T, Hooper S, ve ark. Magnesium-L-threonate improves sleep quality and daytime functioning in adults with self-reported sleep problems: A randomized controlled trial. *Sleep Medicine: X*. 2024;8:100121. [https://doi.org/10.1016/j.sleepx.2024.100121](https://doi.org/10.1016/j.sleepx.2024.100121) · PMID: 39252819

Bu metnin kaynak taraması PubMed veritabanı üzerinden yapılmıştır.

---

Kaynak / Source: https://alisanburak.com/oneriler/takviyeler

İletişim / Contact: Bağdat Caddesi, Veli Güneysu Apt. No:453 K:4 D:9, Suadiye / Kadıköy, İstanbul · +90 532 642 95 25 · info@alisanburak.com · https://alisanburak.com/bagdat-caddesi-psikoterapi-iletisim