# Supplements

- URL: https://alisanburak.com/es/oneriler/takviyeler
- Language: es
- Last updated: not specified
- Page title: Suplementos y Estado de Evidencia — Assoc. Prof. Dr. Alişan Burak Yaşar

> Suplementos discutidos como adyuvantes en la práctica psiquiátrica (azafrán, NAC, omega-3, magnesio y otros) y su estado de evidencia actual. Deben usarse solo bajo recomendación médica.

Recommendations

# Supplements

Below is a summary of supplements discussed as adjuncts in psychiatric practice, along with the current evidence. Their effects are generally small to moderate, and none of them replaces treatment.

This list is for information only. Use the supplements listed here ONLY if your doctor has specifically recommended them for you. They can interact with your medication; do not start them on your own and do not stop your current treatment.

- 1) Safran
Note: Gebelik ihtimali varsa kullanmayın.
 34 randomize kontrollü çalışmayı toplayan GRADE değerlendirmeli meta-analiz safranın depresyon ölçek puanlarını plaseboya göre anlamlı düşürdüğünü bildiriyor (Mahmoudi ve ark., 2026). SSRI'larla doğrudan karşılaştıran 8 çalışmanın meta-analizinde iki grup arasında anlamlı fark bulunamamış, safran kolunda yan etki daha az görülmüş (Shafiee ve ark., 2025) — ancak bu çalışmalar küçük ve kısa süreli; “SSRI yerine geçer” demek için yeterli değil.
Sistematik derlemeler safranın anksiyete skorlarını plaseboya göre anlamlı azalttığını gösteriyor (Marx ve ark., 2019).
Çalışmalarda uyku kalitesi ve uykusuzluk skorlarında (PSQI, ISI) hafif-orta düzeyde iyileşme bildirilmiş (Lian ve ark., 2022).
- 2) NAC (N-asetil sistein)
Meta-derlemelerde depresyon ve diğer duygudurum bozukluklarında ek (adjuvan) ajan olarak umut verici bulunuyor (Fernandes ve ark., 2016).
Çalışmalarda günlük doz 1000-3000 mg arasında, tedavi süresi 8-24 hafta (Peng ve ark., 2024). Etki küçük (SMD = -0,24) ve en belirgin olarak iki uçlu bozukluk hastalarında görülüyor; tek başına değil ek ajan olarak kullanılıyor.
Şizofrenide negatif belirtiler ve genel belirti şiddetinde anlamlı azalma için öneri düzeyinde kanıt var (Yolland ve ark., 2020).
- 3) Omega-3 (EPA baskın)
Depresyonda etkili bulunan formlar EPA baskın olanlar. ISNPR kılavuzu saf EPA ya da EPA/DHA oranı 2'nin üzerinde olan formülasyonları öneriyor; günlük doz 1-2 g net EPA (Guu ve ark., 2019). Meta-analizler de etkinin EPA oranı yükseldikçe belirginleştiğini gösteriyor (Liao ve ark., 2019). DHA baskın formlarda antidepresan etki gösterilememiştir.
Kanıtın sınırı: Cochrane derlemesi omega-3'ün depresyondaki etkisini küçük ve kanıt kesinliğini düşük buluyor; tek başına tedavi olarak değil, ek olarak düşünülmeli (Appleton ve ark., 2021).
- 4) Sitikolin
Psikiyatrik alandaki etkileri destekleyici (adjuvan) düzeyde, kanıtlar henüz sınırlı. En çok depresyon, şizofrenide negatif belirtiler ve bağımlılık alanlarında çalışılmış.
Psikiyatrik kullanımına dair kanıt iki küçük randomize çalışmayla sınırlı; meta-analiz düzeyinde kanıt yok (Roohi-Azizi ve ark., 2017; Brown ve Gabrielson, 2012).
- 5) L-metilfolat (yüksek doz)
Antidepresana eklenen L-metilfolatın (15 mg/gün) SSRI'ya yanıt vermeyen majör depresyonda yanıt oranını artırdığı gösterilmiş (Papakostas ve ark., 2012); meta-analiz etkiyi orta-düşük düzeyde buluyor (Maruf ve ark., 2022).
- 6) D vitamini ve B grubu (özellikle folat ve B12)
Hedef bir kan düzeyi yazmıyoruz: Endocrine Society'nin 2024 kılavuzu genel erişkinde rutin D vitamini düzeyi ölçümü ve düzeye göre hedef belirlenmesini önermiyor (Demay ve ark., 2024). Eksiklik saptanırsa replasman hekiminizin kararıyla yapılır.
D vitamini eklenmesinin depresyon puanlarına etkisi doz-yanıt meta-analizinde küçük ve kesinliği sınırlı (Ghaemi ve ark., 2024). Folat ve B12'nin tek başına depresyonu tedavi ettiğine dair kanıt yok; etki daha çok eksikliği olanlarda ve ek tedavi olarak görülüyor (Almeida ve ark., 2015; Young ve ark., 2019).
- 7) Probiyotikler
Majör depresyonda ek probiyotiklerin depresif belirtilerde küçük-orta düzeyde azalma ve bilişsel işlevde iyileşme sağlayabildiğine dair giderek artan, ancak hâlâ karışık kanıtlar var (Asad ve ark., 2025; Liu ve ark., 2019) — 23 randomize çalışma, 1401 hasta; etki küçük, çalışmalar arası tutarlılık düşük.
- 8) Magnezyum
Gözlemsel çalışmalar magnezyum durumu ile uyku kalitesi arasında ilişki gösteriyor, ancak randomize çalışmaların sonuçları çelişkili ve kanıt kesinliği düşük (Arab ve ark., 2023; Mah ve Pitre, 2021).
 - Yaşlı uykusuzluk hastalarında 500 mg/gün magnezyum oksit ile 8 haftada uyku süresi, uyku verimi, uykuya dalma süresi ve melatonin düzeyinde anlamlı iyileşme bildirilmiş (Abbasi ve ark., 2012).
 - Kötü uyku bildiren genç-orta yaş sağlıklı erişkinlerde 250 mg/gün magnezyum bisglisinat ile uykusuzluk skoru plaseboya göre anlamlı ama küçük bir etkiyle düşmüş (Schuster ve ark., 2025).
 - L-treonat formu 1 g/gün ile 21 gün boyunca derin ve REM uykusunda, gün içi enerji ve üretkenlikte iyileşme bildirilmiş (Hausenblas ve ark., 2024).
| Form | Öne çıktığı durum |
| --- | --- |
| Magnezyum oksit | Yaşlı primer uykusuzluk, ameliyat sonrası hastalar |
| Magnezyum sitrat | Yaşlı uykusuzluk |
| Magnezyum bisglisinat | Kötü uyku kalitesi olan sağlıklı erişkinler |
| Magnezyum L-treonat | Kötü uyku ile birlikte bilişsel/duygudurum yakınması olanlar |
Çalışma dozları genelde 250–500 mg/gün elementel magnezyum; akşam veya yatmadan önce, 4–8 hafta. Emilimi daha iyi formlar: bisglisinat, sitrat, L-treonat. Bütçe dostu ve kanıtlı form: oksit. Böbrek yetmezliği veya ciddi kalp ritim bozukluğu olanlarda yalnızca hekim kontrolünde kullanılmalıdır.

Reminder: use these supplements only if your doctor recommends them, and never change your current treatment on your own.

## Kaynaklar

1. Mahmoudi R, Mohammadi-Sartang M, Servatyari K, ve ark. Effect of saffron on depression, anxiety and mood disorder: a GRADE assessed systematic review and meta-analysis of 34 randomized controlled trials. *Nutritional Neuroscience*. 2026;29(7):816-837. [https://doi.org/10.1080/1028415X.2025.2602153](https://doi.org/10.1080/1028415X.2025.2602153) · PMID: 41693488
2. Shafiee A, Jafarabady K, Seighali N, ve ark. Effect of Saffron Versus Selective Serotonin Reuptake Inhibitors (SSRIs) in Treatment of Depression and Anxiety: A Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. *Nutrition Reviews*. 2025;83(3):e751-e761. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae076](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae076) · PMID: 38913392
3. Marx W, Lane M, Rocks T, ve ark. Effect of saffron supplementation on symptoms of depression and anxiety: a systematic review and meta-analysis. *Nutrition Reviews*. 2019;77(8):557-571. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nuz023](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuz023) · PMID: 31135916
4. Lian J, Zhong Y, Li H, ve ark. Effects of saffron supplementation on improving sleep quality: a meta-analysis of randomized controlled trials. *Sleep Medicine*. 2022;92:24-33. [https://doi.org/10.1016/j.sleep.2022.03.001](https://doi.org/10.1016/j.sleep.2022.03.001) · PMID: 35325766
5. Peng TR, Lin HH, Tseng TL, ve ark. Efficacy of N-acetylcysteine for patients with depression: An updated systematic review and meta-analysis. *General Hospital Psychiatry*. 2024;91:151-159. [https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2024.10.018](https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2024.10.018) · PMID: 39504621
6. Fernandes BS, Dean OM, Dodd S, ve ark. N-Acetylcysteine in depressive symptoms and functionality: a systematic review and meta-analysis. *Journal of Clinical Psychiatry*. 2016;77(4):e457-e466. [https://doi.org/10.4088/JCP.15r09984](https://doi.org/10.4088/JCP.15r09984) · PMID: 27137430
7. Yolland CO, Hanratty D, Neill E, ve ark. Meta-analysis of randomised controlled trials with N-acetylcysteine in the treatment of schizophrenia. *Australian & New Zealand Journal of Psychiatry*. 2020;54(5):453-466. [https://doi.org/10.1177/0004867419893439](https://doi.org/10.1177/0004867419893439) · PMID: 31826654
8. Guu TW, Mischoulon D, Sarris J, ve ark. International Society for Nutritional Psychiatry Research Practice Guidelines for Omega-3 Fatty Acids in the Treatment of Major Depressive Disorder. *Psychotherapy and Psychosomatics*. 2019;88(5):263-273. [https://doi.org/10.1159/000502652](https://doi.org/10.1159/000502652) · PMID: 31480057
9. Liao Y, Xie B, Zhang H, ve ark. Efficacy of omega-3 PUFAs in depression: A meta-analysis. *Translational Psychiatry*. 2019;9(1):190. [https://doi.org/10.1038/s41398-019-0515-5](https://doi.org/10.1038/s41398-019-0515-5) · PMID: 31383846
10. Appleton KM, Voyias PD, Sallis HM, ve ark. Omega-3 fatty acids for depression in adults. *Cochrane Database of Systematic Reviews*. 2021;11(11):CD004692. [https://doi.org/10.1002/14651858.CD004692.pub5](https://doi.org/10.1002/14651858.CD004692.pub5) · PMID: 34817851
11. Roohi-Azizi M, Arabzadeh S, Amidfar M, ve ark. Citicoline Combination Therapy for Major Depressive Disorder: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. *Clinical Neuropharmacology*. 2017;40(1):1-5. [https://doi.org/10.1097/WNF.0000000000000185](https://doi.org/10.1097/WNF.0000000000000185) · PMID: 28085707
12. Brown ES, Gabrielson B. A randomized, double-blind, placebo-controlled trial of citicoline for bipolar and unipolar depression and methamphetamine dependence. *Journal of Affective Disorders*. 2012;143(1-3):257-260. [https://doi.org/10.1016/j.jad.2012.05.006](https://doi.org/10.1016/j.jad.2012.05.006) · PMID: 22974472
13. Maruf AA, Poweleit EA, Brown LC, ve ark. Systematic Review and Meta-Analysis of L-Methylfolate Augmentation in Depressive Disorders. *Pharmacopsychiatry*. 2022;55(3):139-147. [https://doi.org/10.1055/a-1681-2047](https://doi.org/10.1055/a-1681-2047) · PMID: 34794190
14. Papakostas GI, Shelton RC, Zajecka JM, ve ark. L-methylfolate as adjunctive therapy for SSRI-resistant major depression: results of two randomized, double-blind, parallel-sequential trials. *American Journal of Psychiatry*. 2012;169(12):1267-1274. [https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2012.11071114](https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2012.11071114) · PMID: 23212058
15. Ghaemi S, Zeraattalab-Motlagh S, Jayedi A, ve ark. The effect of vitamin D supplementation on depression: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. *Psychological Medicine*. 2024;54(15):3999-4008. [https://doi.org/10.1017/S0033291724001697](https://doi.org/10.1017/S0033291724001697) · PMID: 39552387
16. Demay MB, Pittas AG, Bikle DD, ve ark. Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. *Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*. 2024;109(8):1907-1947. [https://doi.org/10.1210/clinem/dgae290](https://doi.org/10.1210/clinem/dgae290) · PMID: 38828931
17. Holick MF, Binkley NC, Bischoff-Ferrari HA, ve ark. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. *Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism*. 2011;96(7):1911-1930. [https://doi.org/10.1210/jc.2011-0385](https://doi.org/10.1210/jc.2011-0385) · PMID: 21646368
18. Almeida OP, Ford AH, Flicker L. Systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials of folate and vitamin B12 for depression. *International Psychogeriatrics*. 2015;27(5):727-737. [https://doi.org/10.1017/S1041610215000046](https://doi.org/10.1017/S1041610215000046) · PMID: 25644193
19. Young LM, Pipingas A, White DJ, ve ark. A Systematic Review and Meta-Analysis of B Vitamin Supplementation on Depressive Symptoms, Anxiety, and Stress: Effects on Healthy and 'At-Risk' Individuals. *Nutrients*. 2019;11(9):2232. [https://doi.org/10.3390/nu11092232](https://doi.org/10.3390/nu11092232) · PMID: 31527485
20. Asad A, Kirk M, Zhu S, ve ark. Effects of Prebiotics and Probiotics on Symptoms of Depression and Anxiety in Clinically Diagnosed Samples: Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. *Nutrition Reviews*. 2025;83(7):e1504-e1520. [https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae177](https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae177) · PMID: 39731509
21. Liu RT, Walsh RFL, Sheehan AE. Prebiotics and probiotics for depression and anxiety: A systematic review and meta-analysis of controlled clinical trials. *Neuroscience & Biobehavioral Reviews*. 2019;102:13-23. [https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.03.023](https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2019.03.023) · PMID: 31004628
22. Arab A, Rafie N, Amani R, ve ark. The Role of Magnesium in Sleep Health: a Systematic Review of Available Literature. *Biological Trace Element Research*. 2023;201(1):121-128. [https://doi.org/10.1007/s12011-022-03162-1](https://doi.org/10.1007/s12011-022-03162-1) · PMID: 35184264
23. Mah J, Pitre T. Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a Systematic Review & Meta-Analysis. *BMC Complementary Medicine and Therapies*. 2021;21(1):125. [https://doi.org/10.1186/s12906-021-03297-z](https://doi.org/10.1186/s12906-021-03297-z) · PMID: 33865376
24. Abbasi B, Kimiagar M, Sadeghniiat K, ve ark. The effect of magnesium supplementation on primary insomnia in elderly: A double-blind placebo-controlled clinical trial. *Journal of Research in Medical Sciences*. 2012;17(12):1161-1169. PMID: 23853635
25. Schuster J, Cycelskij I, Lopresti A, ve ark. Magnesium Bisglycinate Supplementation in Healthy Adults Reporting Poor Sleep: A Randomized, Placebo-Controlled Trial. *Nature and Science of Sleep*. 2025;17:2027-2040. [https://doi.org/10.2147/NSS.S524348](https://doi.org/10.2147/NSS.S524348) · PMID: 40918053
26. Hausenblas HA, Lynch T, Hooper S, ve ark. Magnesium-L-threonate improves sleep quality and daytime functioning in adults with self-reported sleep problems: A randomized controlled trial. *Sleep Medicine: X*. 2024;8:100121. [https://doi.org/10.1016/j.sleepx.2024.100121](https://doi.org/10.1016/j.sleepx.2024.100121) · PMID: 39252819

Bu metnin kaynak taraması PubMed veritabanı üzerinden yapılmıştır.

---

Kaynak / Source: https://alisanburak.com/es/oneriler/takviyeler

İletişim / Contact: Bağdat Caddesi, Veli Güneysu Apt. No:453 K:4 D:9, Suadiye / Kadıköy, İstanbul · +90 532 642 95 25 · info@alisanburak.com · https://alisanburak.com/bagdat-caddesi-psikoterapi-iletisim