# Bir yıl geçti, özlem hiç azalmadı: Bu hâlâ yas mı? - URL: https://alisanburak.com/en/bir-yil-gecti-ozlem-hic-azalmadi-bu-h-l-yas-mi - Language: en - Last updated: 2026-11-06 - Page title: Bir yıl geçti, özlem hiç azalmadı: Bu hâlâ yas mı? | Assoc. Prof. Dr. Alişan Burak Yaşar > Sık sorulan bir soru: "Aradan bir yıl geçti, hâlâ ilk günkü gibi özlüyorum. Bu normal mi?" Yasın kendisi bir hastalık değildir; sevdiğimiz birini kaybettiğ The translation of this page is being prepared; the Turkish original is shown for now. [Read the original](https://alisanburak.com/bir-yil-gecti-ozlem-hic-azalmadi-bu-h-l-yas-mi) [← Back to blog](https://alisanburak.com/en/blog) # Bir yıl geçti, özlem hiç azalmadı: Bu hâlâ yas mı? November 6, 2026Güncel Makaleler Sık sorulan bir soru: "Aradan bir yıl geçti, hâlâ ilk günkü gibi özlüyorum. Bu normal mi?" Yasın kendisi bir hastalık değildir; sevdiğimiz birini kaybettiğimizde yaşadığımız doğal bir süreçtir. Bu yazıda, yasın ne zaman ayrı bir sorun olarak ele alındığını, kime başvurabileceğinizi ve bugün hangi tedavilerin denendiğini anlatıyorum. ## Normal yas ile uzamış yas arasındaki fark Yas dalgalar hâlinde gelir. Bir gün iyi geçer, ertesi gün bir şarkı, bir koku ya da bir bayram sabahı acıyı yeniden tazeler. Çoğu insanda bu dalgalar zamanla seyrekleşir; kayıp unutulmaz ama hayat yeniden akmaya başlar. Bazı kişilerde ise bu akış durur. Psikiyatride buna uzamış yas bozukluğu (prolonged grief disorder) deniyor. Amerikan Psikiyatri Birliği bu tabloyu tanı kitabının güncel baskısına (DSM-5-TR) yeni bir ruhsal bozukluk olarak ekledi (Prigerson ve ark., 2021). Normal yastan farkını üç şey belirler: süre, sıklık ve hayata getirdiği yük. Tanı için önce şu iki koşul aranır (Prigerson ve ark., 2021): - Ölümün üzerinden en az 12 ay geçmiş olması. - Son bir ayda neredeyse her gün, kaybedilen kişiye karşı yoğun bir özlem duymak ya da onunla ilgili düşüncelere, anılara dalıp gitmek. Bunlara ek olarak, aynı dönemde neredeyse her gün aşağıdaki sekiz belirtiden en az üçü görülür (Prigerson ve ark., 2021): - "Bir parçam da onunla birlikte öldü" hissi (kimlik sarsılması) - Ölüme hâlâ inanamamak - Kişinin öldüğünü hatırlatan yerlerden, eşyalardan, konuşmalardan kaçmak - Ölümle ilgili yoğun duygusal acı: öfke, içerleme ya da derin keder - Hayata yeniden katılamamak: arkadaşlarla görüşmek, ilgi alanlarına dönmek, geleceği planlamak zorlaşır - Duygusal uyuşukluk, hiçbir şey hissedememek - Hayatın anlamsız gelmesi - Yoğun yalnızlık Son olarak bu tablo günlük hayatı, işi ya da ilişkileri belirgin biçimde aksatmalı ve kişinin kültürünün, inancının yas için beklediği süreyi ve yoğunluğu açıkça aşmalıdır (Prigerson ve ark., 2021). Yani uzun süren özlem tek başına tanı değildir. Bu listeyle kendinize tanı koymaya çalışmayın; onu bir uzmanla konuşmanın başlangıç noktası olarak düşünün. ## Ne zaman ve kime başvurmalı? Kaybın üzerinden bir yıl ya da daha fazla geçmişse, yukarıdaki belirtilerden birkaçı sizi her gün yokluyorsa ve hayatınız bu yüzden daralmışsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek yol gösterebilir. Bu uzman bir psikiyatrist ya da yas alanında deneyimli bir klinik psikolog olabilir. Aile hekiminiz de ilk adımda sizi doğru yere yönlendirebilir. Değerlendirme bir sohbetle yürür. Uzman kaybı, o günden bu yana neler yaşadığınızı, özlemin ve acının ne sıklıkta geldiğini, uyku, iş ve ilişkilerin nasıl etkilendiğini sorar. Yas başka sorunlarla iç içe geçebildiği için depresyon, travma sonrası stres ve kaygı belirtileri de ayrıca sorulur. Bazen kısa bir soru listesi doldurmanız istenebilir. Bir yılı beklemeniz gerekmez. Kayıp çok yeni olsa bile yaşamak istemediğinizi düşünüyorsanız, yemek yiyemiyor, uyuyamıyor ya da günlük işlerinizi hiç yapamıyorsanız beklemeden yardım alın. Uzamış yas tanısı, intihar düşünceleri, daha kötü yaşam kalitesi ve işlev kaybıyla birlikte görüldü (Prigerson ve ark., 2021). Bu yüzden "geçer" diye ertelemek doğru olmayabilir. ## Bugün ne biliyoruz? Yeni ölçütler üç ülkede, kaybın üzerinden 12 ile 24 ay geçmiş 672 kişide sınandı (Prigerson ve ark., 2021). Tanı, depresyon, travma sonrası stres bozukluğu ve yaygın kaygı bozukluğundan ayrıştı (Prigerson ve ark., 2021). Aylar sonraki izlemde tablo büyük ölçüde aynı kaldı ve ölçütler güvenilir, geçerli bulundu (Prigerson ve ark., 2021). Kısacası bu, "biraz daha uzun süren depresyon" değil, yasa özgü ayrı bir tablodur. Peki ne kadar sık? 14 çalışmayı birleştiren bir meta analizde, şiddet içermeyen bir ölümle yakınını kaybeden yetişkinlerde oran %9,8 bulundu; %95 güven aralığı %6,8 ile %14,0 (Lundorff ve ark., 2017). Bu kabaca on kişiden biri demek. Yaş ortalaması yüksek çalışmalarda oran daha yüksekti (Lundorff ve ark., 2017). Bu tahminin sınırları da açık. Çalışmalar yöntem olarak birbirinden farklıydı ve yalnız yarısı kayıt tabanlı, rastgele örneklem kullandı (Lundorff ve ark., 2017). Analiz, DSM-5-TR ölçütleri yayımlanmadan önce yapıldı (Lundorff ve ark., 2017). Almanya'da temsilî bir nüfus taramasında, yeni ölçütlerle yas yaşayanlarda olası oran %3,3 çıktı; bu sayı tanı görüşmesinden değil, öz bildirim taramasından geliyor (Rosner ve ark., 2021). Hangi ölçütle ve nasıl sayıldığına göre oran değişiyor; sağlam olan, yas yaşayan herkesin değil, bir azınlığın bu tabloya girdiğidir. ## Tedavi seçenekleri **Yasa odaklı konuşma terapileri.** 31 randomize kontrollü çalışmayı birleştiren bir meta analizde, psikolojik müdahaleler yetişkinlerde yas belirtilerini anlamlı biçimde azalttı ve etki izlemde de sürdü (Johannsen ve ark., 2019). Etki bireysel yapılan, kayıptan en az altı ay sonra başlanan ve belirtileri baştan yüksek olan kişileri alan çalışmalarda daha büyüktü (Johannsen ve ark., 2019). Yazarlar çalışmaların niteliğinin değiştiğini ve olası yayın yanlılığı bulunduğunu not ediyor; bu yüzden toplu sonuç umut verici, ama dikkatle okunmalı. **Uzamış yas için tasarlanmış terapi.** ABD'de komplike yas (bu tablonun önceki adlarından biri) ölçütlerini karşılayan 395 yetişkinle yapılan bir denemede, bu duruma özel hazırlanmış yas terapisi alanlarda yanıt oranı plaseboya göre belirgin olarak yüksekti (Shear ve ark., 2016). Aynı denemede bu terapi alanlarda intihar düşünceleri de daha çok azaldı (Shear ve ark., 2016). **Ölümle ilgili anılarla çalışmak.** Avustralya'da uzamış yas bozukluğu olan 80 kişilik bir denemede, bilişsel davranışçı terapiye ölüm anısıyla adım adım yüzleşmeyi (maruz bırakma, exposure) eklemek, yalnız bilişsel davranışçı terapiye göre yas belirtilerinde daha fazla azalma sağladı (Bryant ve ark., 2014). Bu tek bir denemedir; yine de kaçınılan anılarla güvenli bir ortamda çalışmanın tedavinin önemli bir parçası olabildiğini düşündürüyor. **İlaçlar.** Yukarıdaki denemede bir antidepresan, yas belirtilerine terapinin sağladığının ötesinde ek fayda sağlamadı; ama eşlik eden depresyon belirtilerini daha fazla azalttı (Shear ve ark., 2016). Yani ilaç, yasın kendisinden çok yanında gelen depresyona yönelik düşünülebilir. İlaç kullanıp kullanmamaya hekiminizle birlikte karar verilir. ## Bilmediklerimiz Yaygınlık tahminleri, yeni ölçütler yayımlanmadan önce yapılmış ve birbirinden farklı çalışmalara dayanıyor; DSM-5-TR ölçütleriyle yapılmış büyük, temsilî çalışmalar henüz az. Tedavi çalışmalarının bir kısmı eski tanı tanımlarıyla yürütüldü ve nitelikleri farklı. Hangi tedavinin kime daha uygun olduğunu, kayıp türüne ve kültüre göre neyin değiştiğini henüz tam bilmiyoruz. ## Kısaca - Yasın kendisi bir bozukluk değildir; uzamış yas bozukluğu, kayıptan en az 12 ay sonra neredeyse her gün süren yoğun özlem, en az üç ek belirti ve belirgin yük ile tanımlanır. - Tanı depresyon, travma sonrası stres ve kaygı bozukluğundan ayrı bir tablodur ve aylar içinde kendiliğinden geçmeyebilir. - Yas yaşayanların bir azınlığında görülür: eski bir meta analizde yaklaşık on kişide bir (%9,8, aralık %6,8 ile %14,0), yeni ölçütlerle Almanya'da olası oran %3,3. - Yasa odaklı konuşma terapileri yas belirtilerini azaltıyor; toplu kanıt umut verici ama çalışmalar farklı ve sınırlı. - Belirtiler hayatınızı daraltıyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun; yaşamak istemediğinizi düşünüyorsanız beklemeyin. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa ya da hayati bir tehlike söz konusuysa: 112 · ALO 183. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı ya da tedavi yerine geçmez. ## Kaynaklar 1. Lundorff M, Holmgren H, Zachariae R, Farver-Vestergaard I, O'Connor M. (2017). Prevalence of prolonged grief disorder in adult bereavement: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 212, 138-149. [https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.01.030](https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.01.030) · PMID 28167398 2. Prigerson HG, Boelen PA, Xu J, Smith KV, Maciejewski PK. (2021). Validation of the new DSM-5-TR criteria for prolonged grief disorder and the PG-13-Revised (PG-13-R) scale. World Psychiatry, 20(1), 96-106. [https://doi.org/10.1002/wps.20823](https://doi.org/10.1002/wps.20823) · PMID 33432758 3. Rosner R, Comtesse H, Vogel A, Doering BK. (2021). Prevalence of prolonged grief disorder. Journal of Affective Disorders, 287, 301-307. [https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.03.058](https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.03.058) · PMID 33812243 4. Johannsen M, Damholdt MF, Zachariae R, ve ark. (2019). Psychological interventions for grief in adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Affective Disorders, 253, 69-86. [https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.04.065](https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.04.065) · PMID 31029856 5. Shear MK, Reynolds CF 3rd, Simon NM, ve ark. (2016). Optimizing treatment of complicated grief: A randomized clinical trial. JAMA Psychiatry, 73(7), 685-694. [https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2016.0892](https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2016.0892) · PMID 27276373 6. Bryant RA, Kenny L, Joscelyne A, ve ark. (2014). Treating prolonged grief disorder: A randomized clinical trial. JAMA Psychiatry, 71(12), 1332-1339. [https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2014.1600](https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2014.1600) · PMID 25338187 [Bu konunun sunum dosyasını (PDF) indirin](https://panel.alisaninblogu.com/medya/20261106-092705-bir-calisma--bir-kavram--4--uzamis-yas-bozuklugu--dsm-5-tr-o.pdf) [← Önceki Biri size "kırıldım" dediğinde ne söylersiniz?](https://alisanburak.com/en/biri-size-kirildim-dediginde-ne-soylersiniz) --- Kaynak / Source: https://alisanburak.com/en/bir-yil-gecti-ozlem-hic-azalmadi-bu-h-l-yas-mi İletişim / Contact: Bağdat Caddesi, Veli Güneysu Apt. No:453 K:4 D:9, Suadiye / Kadıköy, İstanbul · +90 532 642 95 25 · info@alisanburak.com · https://alisanburak.com/bagdat-caddesi-psikoterapi-iletisim